Militairen in klassieke hinderlaag (Gerectificeerd)

De Nederlandse missie in Irak werd zaterdag geconfronteerd met het ernstigste incident tot nu toe. De spanning in Zuid-Irak loopt op. Voor de Nederlandse missie is het `gevaarlijker dan ooit'.

Het ziet er dreigend uit. Ook in de stoffige provincie Al-Muthanna in Zuid-Irak zijn al maanden overal de posters met het norse gezicht van de sji'itische leider Muqtada al-Sadr te zien. Keer op keer heeft de lokale bevolking de Nederlanders gerustgesteld: de affiches hangen er niet ter ere van al-Sadr zelf, maar vooral ter nagedachtenis van vader Mohammed Sadiq al-Sadr, de alom gerespecteerde groot-ayatollah die in 1999 door Saddam Hussein werd vermoord.

De relatie met de bevolking is nog steeds goed, zo houden de Nederlanders vol. Maar ook dit voorjaar, toen de Amerikanen hun eerste offensief tegen de radicale militieleider inzetten bleek al dat gevechten in Najaf repercussies hebben voor de veiligheid in Al-Muthanna, zo'n tachtig kilometer zuidelijker.

Destijds, in mei van dit jaar, kon de aanslag die het leven kostte van sergeant Dave Steensma misschien nog worden omschreven als een dieptepunt in een reeks van op zichzelf staande incidenten. Afgelopen weekend sneuvelde echter een 29-jarige wachtmeester van de marechaussee in een klassieke hinderlaag, en kwamen ook de hulptroepen van de zogeheten Quick Reaction Force (QRF) even later op een andere locatie onder vuur te liggen. Apache-gevechtshelikopters moesten assistentie verlenen. Behalve de gesneuvelde wachtmeester vielen er aan Nederlandse zijde vijf gewonden, waarvan vier van de QRF. Het was het ernstigste incident in Al-Muthanna sinds het begin van de Nederlandse missie, precies een jaar geleden. De laatste weken was de spanning ook in Al-Muthanna langzaam opgelopen. Op 4 augustus kwam even verderop bij Basra, het Nederlandse detachement op het Britse legerkamp bij Shaibah onder mortiervuur te liggen. Op 8 augustus was het raak in Al-Muthanna zelf: onbekenden vuurden granaten af op een controlepost bij het plaatsje Al-Khidr, waar op dat moment Nederlandse militairen en Iraakse politie aanwezig waren. In de nacht van 11 op 12 augustus zeilden twee projectielen over het Nederlandse kamp Smitty bij de provinciehoofdstad As-Samawah, zonder schade aan te richten. Twee dagen later werd er gevochten in de stad: `onruststokers' aldus een persbericht van Defensie, wisselden schoten uit met de Iraakse ordetroepen. Nederlandse Apache-helikopters cirkelden boven de stad om de situatie in de gaten te houden. Enkele dagen daarvoor, zo meldt Defensie pas op 13 augustus, was er al in Ar-Rumaythah een schotenwisseling geweest tussen een Nederlanse patrouille en onbekenden, waarbij een Irakees gewond was geraakt.

Afgelopen zaterdagavond zijn om ongeveer kwart over tien twee Mercedes Benz-jeeps met acht man van de marechausseee in de buurt van Ar-Rumaythah onderweg op de doorgaande route `Jackson' als plotseling het vuur op de twee voertuigen wordt geopend. Het is een hinderlaag waarbij waarschijnlijk een flink aantal aanvallers betrokken is: ,,vanuit verschillende richtingen', aldus het ministerie van Defensie vanmorgen, wordt er op de twee ongepantserde auto's geschoten. De 29-jarige wachtmeester, afkomstig uit Zoelmond bij Culemborg, sneuvelt. De familie wil niet dat zijn naam wordt vrijgegeven. Een tweede marechaussee raakt gewond.

De marechaussees roepen de hulp in van de basis `Moegahjem al Salam' (`tentenkamp van de vrede') even buiten Ar-Rumaythah, waar een kleine tweehonderd Nederlandse militairen zijn gelegerd. De zogeheten `Quick Reaction Force', die voortdurend klaarstaat om in te grijpen bij calamiteiten, rukt uit, maar wordt onderweg – op een andere locatie langs route Jackson – zélf beschoten. Daarbij, zo meldde Defensie vanmorgen, worden zware wapens gebruikt, zoals machinegeweren en rpg`s, rocket propelled grenades. Vier leden van de QRF raken gewond.

Wat er daarna precies is gebeurd, is nog niet helemaal helder. Duidelijk is in ieder geval dat ook de QRF de hulp van de basis inroept en dat er daarna verschillende patrouilles vanaf het `Moegahjem al Salam' te hulp snellen. Duidelijk is in ieder geval ook dat ook Nederlanse Apache-gevechtshelikopters assistentie verlenen. De Apaches staan gestationeerd op de vliegbasis Tallil, op zo'n honderd kilometer van Ar-Rumathah, en kunnen dus pas na ongeveer een half uur vliegen ter plaatse zijn. Het lijkt erop dat de schotenwisselingen al die tijd zijn doorgegaan. Defensie kon vanmorgen nog geen nadere details gevan. Het ministerie is nog in afwachting van een nadere rapportage uit het gebied.

Wie verantwoordeljk is voor de aanvallen op de Nederlandse troepen is ook nog niet duidelijk. Dit weekend publiceerde een Arabische website een dreigement aan de Nederlandse regering, dat afkomstig zou zijn van de groepering Tawheed wal Jihad van terroristenleider Abu Musab al-Zarqawi. Maar ook het minsterie van Defensie houdt er rekening mee dat de daders waarschijnlijk gezocht moeten worden in al-Sadr-kring. Minister Kamp (Defensie) zei gistermorgen tijdens een persconferentie dat het risico voor de Nederlandse troepen in Al-Muthanna is toegenomen, nu de gevechten tussen de Amerikanen en al-Sadr-aanhangers weer in alle hevigheid zijn losgebarsten. Volgens Kamp is de situatie in Al-Muthanna nu ,,gevaarlijker dan ooit'. De chaotische gebeurtenissen van afgelopen weekend lijken hem gelijk te geven.

Rectificatie

Foto militairen

De foto bij het artikel Militairen in klassieke hinderlaag (16 augustus, pagina 3) toont volgens het bijschrift Nederlandse militairen die afgelopen zaterdag in As-Samawah in Zuid-Irak op zoek zijn naar wapens. De foto is echter uit 2003 en laat leden van het Nederlandse Korps Mariniers zien die toen in Zuid-Irak waren.