Golkar kiest voor Megawati

In Indonesië steunt Golkar, regeringspartij onder Soeharto, de herverkiezing van president Megawati. Plaatselijke afdelingen kunnen de keus niet volgen.

`De machine' draait weer als vanouds. Provinciale afdelingen sloten, op twee na, de rijen achter de voorzitter. Een minderheid in het partijbestuur schikte zich in het besluit en voorzitter Akbar Tandjung vaardigde een directief uit: ,,Alle elementen van Golkar in de provincies, de regentschappen en de dorpen zijn verplicht dit besluit uit te voeren.'' Na drie weken vergaderen hakte Golkar gisteren de knoop door. In de tweede ronde van de Indonesische presidentsverkiezingen, op 20 september, steunt het de herverkiezing van president Megawati Soekarnoputri.

Golkar maakt zich op voor een gefaseerde herovering van de macht. Bij de parlementsverkiezingen in april werd het de grootste partij, gisteren sloot het een coalitie met de partij van het staatshoofd om in 2009 zelf het presidentschap te bemachtigen.

Golongan Karya (Functionele Groepen) werd in 1964 opgericht door het leger als een corporatistische tegenhanger van linkse vakbonden. Generaal Soeharto nam in 1966 de macht over en schoof Golkar naar voren als een `anti-partij', die een einde moest maken aan de `politieke twisten' van Soekarno's Oude Orde. In 1971 won Golkar, met de hulp van het leger, de eerste verkiezingen onder Soeharto's Nieuw Orde. Het kreeg een monopolie op hoge posten en verenigde alle massaorganisaties (arbeiders, studenten, vrouwen, ambtenaren, coöperaties) onder zijn vleugels. Een kwart eeuw lang was Golkar, samen met de strijdkrachten, de ruggengraat van het regime.

In mei 1998 dwongen een economische crisis en felle studentenprotesten Soeharto tot aftreden. Om het vege lijf te redden nam Golkar de roep om `reformasi' over. Na een machtsstrijd werd Akbar Tandjung, een Golkarveteraan uit Noord-Sumatra, voorzitter. Hij zuiverde de partij van Soeharto-getrouwen en militairen en Golkar overleefde de eerste vrije verkiezingen in 1999. Het eindigde als tweede na de Strijdende Partij voor Indonesische Democratie (PDI-P) van oppositieleidster Megawati.

In de afgelopen zes jaar waren Golkar en de PDI-P als kat en hond. Tijdens de campagne van 1999 werden Golkaractivisten in elkaar geslagen door straatvechters van de PDI-P. Aanhangers van Megawati staken menig plaatselijk Golkarkantoor in brand en in maart dit jaar voerde Golkar campagne tegen de zittende president, die in alle opzichten zou hebben gefaald.

In de eerste ronde van de presidentsverkiezingen, op 5 juli, viel de kandidaat van Golkar, generaal b.d. Wiranto, uit de race. Hij had op 20 april de nominatie weggekaapt voor de neus van Akbar Tandjung, die vervolgens niet heel hard liep om deze indringer aan de overwinning te helpen. Wiranto eindigde als derde na generaal b.d. Susilo Bambang Yudhoyono ('SBY') en Megawati, die beiden doorgaan naar de tweede ronde.

Toen was Tandjung weer aan zet. Als voorzitter van de grootste partij beschikt hij over sterke troeven. Hij sprak, tot verrassing van menig Golkarlid, van een `positieve chemie' tussen Golkar en de PDI-P. De programma's van de partijen zouden veel overeenkomsten vertonen en de fracties hadden samengewerkt in het door Tandjung voorgezeten parlement.

Ook SBY heeft evenwel ijzers in het vuur. Als running mate koos hij Jusuf Kalla, een succesvolle ondernemer uit Makassar én een kaderlid van Golkar. In Kalla's thuisbasis Zuid-Sulawesi haalde SBY op 5 juli 70 procent van de stemmen en liepen bijna alle Golkarkiezers over naar dit duo. Landelijk koos eenderde van de Golkarstemmers voor de tandem SBY-Kalla.

Kalla lobbyde de afgelopen weken intensief bij Golkarafdelingen. Een deel van het partijbestuur sprak zich uit voor SBY en diens platform van `verandering', maar legde het gisteren af op de partijraad, die besloot tot steun aan Megawati. Dit ontlokte Kalla de uitspraak dat Golkar hiermee ,,heeft gekozen voor de status quo''.

Politicoloog en oud-Golkarlid Andi Mallarangeng: ,,De partijelite van Golkar denkt alleen aan zijn eigen belangen. Tandjung hoopt in 2009 zelf president te worden en die kans is groter als Megawati wordt herkozen, want een president mag maar twee termijnen dienen. Hij vreest dat SBY, als hij wint, in 2009 opgaat voor een tweede termijn. Dat alles is een misrekening. Golkar mag dan beschikken over een fijnmazige organisatie, plaatselijke afdelingen begrijpen niet dat ze vier maanden geleden nog weren gemobiliseerd tegen Megawati en haar nu moeten steunen. De partijtop onderschat de ontvoogding van de basis.''