Chávez dankt God en grondwet

Na een lange, opvallend harmonieus verlopen verkiezingsdag maakt Venezuela de balans op. Een meerderheid van de kiezers wil door met president Chávez.

Urenlang brandende zon en soms twee kilometer lange rijen voor de stembureaus. Het kon de 14.037.899 stemgerechtigde, vaak voor zonsopgang van huis vertrokken Venezolanen nauwelijks deren. Ze wachtten geduldig op hun beurt, soms zittend op meegebrachte stoeltjes, kranten lezend, klappend en zingend: ,,Queremos votar (we willen kiezen)''.

Geen Venezolaan liet zich de kans ontgaan te kunnen antwoorden op de vraag of men door wil met president Chávez. De kampioen van de armen, volgens zijn aanhangers, de Chávistas. Een communistische despoot, volgens zijn tegenstanders die hem met dit referendum weg wilden sturen.

Bijna vierentwintig uur na het openen van de stembus kwam dan vanochtend vroeg het verlossende woord. De winnaar is de man die Venezuela vier jaar geleden het referendum schonk als middel om tijdens een ambtsperiode – Chávez heeft nog tot 2006 te gaan – te kunnen oordelen over het al dan niet aanblijven van de president. Chávez, de grote voorstander van participatieve volksdemocratie, heeft na het tellen van 94 procent van de stemmen zo'n 58 procent van de stemmen behaald.

Tienduizenden van zijn aanhangers – die al een paar uur eerder waren begonnen toeterend en zwaaiend door de stad te rijden – stonden hem feestend toe te juichen voor zijn paleis Miraflores. ,,Het is een overwinning van mijn grondwet'', zei Chávez, nadat hij allereerst God had bedankt voor zijn steun bij het verslaan van de duivel.

Het had er de afgelopen drie jaar veel weg van dat de heetgebakerde Venezolanen bezig waren hun land volledig naar de mallemoer te demonstreren. Er waren aanhoudende marsen, langdurige stakingen en twee jaar geleden vielen er nog twintig doden bij een demonstratie. Maar voor- en tegenstanders van het huidige revolutionaire bewind waren het er gisteren over eens dat het verloop van het langverwachte referendum een indrukwekkende overwinning is voor de democratie. De stemdag verliep waardig en – een schietpartij uitgezonderd waarbij één dode viel – zonder verder noemenswaardige incidenten.

Ook nu Chávez officieel met een ruime marge zijn tegenstanders heeft verslagen, is het nog maar de vraag of de oppositie de nederlaag accepteert. Chávez riep vannacht zijn aanhangers op ,,respect'' te tonen voor de oppositie. ,,Ze hebben het recht anders te denken. We nodigen hen uit om deze dag ook te vieren als een nationale overwinning''.

Maar volgens de oppositie – die zelf ook tellingen verrichtte – klopt er niets van de bekendgemaakte uitslag. ,,Wij hebben gewonnen met 59,4 procent van de stemmen'', zei woordvoerder van de oppositie Henry Ramos Allup. Volgens hem is de oppositie het slachtoffer van gigantische fraude en manipulatie. ,,De strijd gaat door'', zei hij.

Van de internationale verkiezingswaarnemers was vannacht nog geen reactie te vernemen. Eerder op de dag verklaarde de 80-jarige ex-president van de Verenigde Staten Jimmy Carter, die een buitenlandse groep waarnemers aanvoert, tevreden te zijn over het verloop van de verkiezingen. ,,Zo'n hoge opkomst heb ik in mijn leven nooit eerder gezien'', zei Carter.

Chávez noemde zijn overwinning vannacht ook een overwinning voor het Latijns-Amerikaanse continent. ,,Het is een zege op het wrede liberalisme dat de Verenigde Staten aan Latijns-Amerika en de Caraïben wil opleggen.'' Hij zei te hopen dat de VS, die volgens hem in 2002 achter een staatsgreep tegen hem zaten, nu de Venezolaanse onafhankelijkheid zullen accepteren.

De zege zal de toch al aanzienlijke heldenstatus die Chávez geniet onder de ongeveer 300 miljoen arme Latijns-Amerikanen aanzienlijk vergroten. Chávez ziet zichzelf als de reïncarnatie van de 19de eeuwse vrijheidsstrijder Simón Bolívar, die het noorden van Zuid-Amerika bevrijdde van de Spaanse overheerser. In landen als Peru, Ecuador en Bolivia zijn grote massa's aanwezig die zich, net zoals de meerderheid van de Venezolanen tot voor kort, genegeerd voelen door de zittende politieke klasse.

Volgens Chávez volgt er nu ,,een nieuwe etappe in de revolutie''. Hij heeft door de omvangrijke olie-industrie – Venezuela is de vijfde olie-exporteur ter wereld – genoeg middelen om zijn Bolivariaanse expansie te financieren. Dat hij een leider is van het hele continent bewees volgens Chávez ook het allereerste gelukstelegram dat hij heeft ontvangen. Chávez werd daarin gefeliciteerd door de ex-voetballer Maradona uit Argentinië.