Tribunaal verzamelde botten

Zonder toestemming van nabestaanden heeft een forensisch expert van het Joegoslavië-tribunaal in Bosnië en Kosovo menselijke resten verzameld voor wetenschappelijk onderzoek. Antropologen die met de man hebben samengewerkt noemen zijn werkwijze ,,onethisch''.

Organisaties van nabestaanden reageren geschokt. De Bosnische Munira Subasic van de Beweging van Moeders uit Srebrenica en Zepa noemt het ,,een schande voor de hele wereld'' dat er wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan met de resten van slachtoffers. ,,Krijgen onze doden dan nooit rust?'', vraagt de Kosovaarse Imeraj Hoti van de organisatie voor nabestaanden Shpresimi.

Vanaf 1998 heeft de forensisch deskundige, de Peruaan José Pablo Baraybar die nu in Kosovo voor een VN-commissie werkt, stukjes bot verzameld van oorlogsslachtoffers omdat hij een standaard wil opstellen voor leeftijdsbepaling op de Balkan. Het gaat om delen van het schaambeen, de borstrib en het sleutelbeen afkomstig van meer dan achthonderd lijken.

Uit een brief van toenmalig plaatsvervangend hoofdaanklager Graham Blewitt van augustus 2001, blijkt dat het tribunaal hem toestemming heeft gegeven dit onderzoek uit te voeren en de stukjes bot mee te nemen naar Den Haag. Volgens Blewitt is geen toestemming gevraagd aan nabestaanden ,,als gevolg van de gebrekkige identificatie van de slachtoffers''.

Door die gebrekkige identificatie heeft het volgens deskundigen wetenschappelijk gezien geen zin dit materiaal te verzamelen. Een standaard voor leeftijdsbepaling kan pas worden opgesteld als zeker is van wie de resten afkomstig zijn en hoe oud die persoon was.

Op een bijeenkomst van de Amerikaanse `Academy of Forensic Sciences' eerder dit jaar presenteerde Baraybar samen met wetenschappers van de universiteit van Tennessee papers die waren gebaseerd op deze verzameling. Onderzoekers die met Baraybar hebben samengewerkt in Kosovo zeggen dat ze niet wisten dat de bot-monsters bewaard zouden worden en dat ze voor wetenschappelijk onderzoek werden gebruikt. Baraybar zegt in een reactie dat nabestaanden niet om toestemming is gevraagd omdat de lichamen, als bewijsmateriaal, onder de autoriteit van de aanklager vallen. ,,En een autopsie is heel ingrijpend en schokkend. Dat is nauwelijks uit te leggen in simpele termen. Het zou voor nabestaanden moeilijk zijn het te verdragen als je dat wél probeert.''

RESTEN: pagina 5