Oude vrienden

Boris Spassky vroeg aan president Bush om Bobby Fischer vergiffenis te schenken voor hun Joegoslavische match van 1992, en als dat niet mogelijk was stelde hij iets anders voor: ,,Arresteer mij. En zet me in dezelfde cel als Bobby Fischer. En geef ons een schaakspel.''

Het is een ontroerend beeld dat hier wordt opgeroepen. Fischer en Spassky die in een Amerikaanse gevangeniscel hun derde match spelen, deze keer met de regels van FischeRandom. De partijnotaties worden naar buiten gesmokkeld en de fans wachten ademloos tot ze op de televisie door de experts becommentarieerd worden.

Nee, een officieel wereldkampioenschap kan dit niet worden genoemd, zeggen de experts. En natuurlijk zijn de twee kampioenen niet meer in topvorm, maar nog steeds tonen hun partijen de tekenen van hun glorie, voor iedereen die er oog voor heeft.

Misschien zou het anders gaan en zouden ze aan schaken niet toekomen, omdat ze elkaar veel te vertellen hebben over het joodse wereldcomplot. Als ze daar over uitgepraat zijn, wat niet gauw zal gebeuren, komt Gari Kasparov op bezoek om te vertellen over zijn Nieuwe Chronology, die zegt dat de Griekse en Romeinse Oudheid nooit bestaan hebben en dat Archimedes in feite een tijdgenoot van Descartes was.

Wat is het toch dat onze kampioenen zulke vreemde gedachten ingeeft? Het ligt niet aan het schaakspel, denk ik, maar aan het wereldkampioenschap. Als je tot denkkampioen bent uitgeroepen kan je je met de politiek en de geschiedenis niet als kleine krabbelaar bezighouden. Voor minder dan een wereldschokkende totaalvisie doe je het niet meer.

Het geldt natuurlijk niet voor alle wereldkampioenen en van Roestam Kasimdzjanov valt op dit gebied weinig te vrezen. Hij is een kalme intellectueel die nog nooit op een teken van grootheidswaan betrapt is.

Het was netjes van Kasimdzjanov dat hij zich aan zijn afspraak hield om aan het Hogeschool Zeeland toernooi in Vlissingen mee te doen en dapper was het ook, want in zo'n open toernooi heb je als wereldkampioen weinig te winnen en je kan makkelijk een reputatie verliezen.

En inderdaad bleek Kasimdzjanov nu een gewoon mens. Hij begon goed met 5 uit 6, maar toen verloor hij donderdag van Jan Werle, de Nederlandse jeugdkampioen van 2003. Daniel Stellwagen stond na die zevende ronde alleen op kop met 6,5 punt. De laatste tijd was het niet zo goed met hem gegaan, maar in Vlissingen speelde hij een paar bezienswaardige partijen.

Over het stukoffer dat hij tegen Jan Werle bracht, werd op de website van het toernooi geschreven: ,,Wie hem de vorige dag bij de boekenstand had zien staan met een boek over Michail Tal in zijn handen, zou misschien denken dat dit een speculatief offer was, maar Stellwagen zelf meende dat het allemaal wel klopte.''

Dat was een toespeling op een bekende uitspraak van Tal: ,,In het schaken zijn er twee soorten offers, correcte offers en mijn offers.''

Wit Stellwagen-zwart Werle

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 d5xe4 4. Pc3xe4 Lc8-d7 5. Pg1-f3 Ld7-c6 6. Lf1-d3 Pb8-d7 7. 0-0 Pg8-f6 8. Pe4-d2 Lf8-e7 9. Pd2-c4 Lc6-d5 10. Pc4-e5 c7-c5 11. Pe5xf7

jmMelmMd

agmhcHag

MmMmgbMm

mMaimMmM

MmMAMmMm

mMmImHmM

GAGmMAGA

DMCKmJFM

Daar is het offer. Enigszins speculatief is het zeker, maar 11...Kxf7 12. Pg5+ Kg8 13. c4 h6 14. cxd5 hxg5 15. dxe6 is waarschijnlijk toch wel goed voor wit. 11...Ld5xf3 Ook hierna ontstaan interessante verwikkelingen. 12. Pf7xd8 Lf3xd1 13. Pd8xe6 Ld1-g4 14. Pe6-c7+ Ke8-f7 15. f2-f3 Zwart had waarschijnlijk gerekend op 15. Pxa8 Txa8 met een onduidelijke stelling. 15...Ta8-c8 Hij had geen goed veld voor de loper, want na 15...Le6 16. Pxe6 Kxe6 17. Lc4+ heeft wit beslissende aanval tegen de koning in het midden en na 15...Lh5 16. Lc4+ Kg6 17. Pxa8 Txa8 18. g4 gaat de loper verloren. 16. f3xg4 Tc8xc7 17. g4-g5 c5xd4 18. g5xf6 Le7xf6 Het materiële evenwicht is hersteld en met twee mooie lopers en een nog steeds onveilige zwarte koning heeft wit groot voordeel. 19. Lc1-f4 Tc7-c5 20. b2-b4 Tc5-c8 21. g2-g4 h7-h6 22. h2-h4 g7-g5 23. h4xg5 h6xg5 24. Lf4-g3 Kf7-g7 25. Tf1-f5 Th8-f8 26. Kg1-g2 a7-a6 27. Ta1-h1 Tf8-f7 28. Tf5-d5 Pd7-f8 29. Lg3-e5 Pf8-e6 30. Le5xf6+ Tf7xf6 Iets meer tegenstand bood 30...Kxf6, maar ook dan heeft wit na 31. Th6+ Ke7 32. Te5 Tc6 33. Le4 Tb6 34. Lxb7 een gewonnen eindspel. 31. Td5-d7+ Kg7-g8 32. Ld3-h7+ Kg8-f8 33. Lh7-f5 Kf8-g8 34. Td7xb7 Tc8-e8 35. Th1-h7 d4-d3 36. c2xd3 Pe6-d4 37. Lf5-e4 Te8-c8 38. Le4-d5+ Pd4-e6 39. Th7-e7 Tc8-c2+ 40. Kg2-g3 Zwart gaf op.