Noodtoestand op Maldiven na demonstraties in Male

Op de Maldiven, een eilandenrepubliek ten westen van Sri Lanka in de Indische Oceaan, is gisteren de noodtoestand uitgeroepen na gevechten tussen politie en demonstranten die democratische hervormingen eisen. Volgens de autoriteiten was sprake van oproer door ,,onhandelbare elementen in de samenleving'' en had de politie geen andere keuze dan in te grijpen. In een in de hoofdstad Male uitgegeven verklaring staat dat president Maumoon Abdul Gayoom tot de noodtoestand heeft besloten om ,,de vrede en het welzijn van alle burgers te beschermen''.

De mensenrechtenorganisatie Amnesty International heeft haar verontrusting uitgesproken over het grote aantal gewonden dat zou zijn gevallen bij het uiteenslaan van de demonstratie. Zij vraagt de autoriteiten er op toe te zien dat gevangen genomen demonstranten goed worden behandeld. Amnesty heeft vaker geklaagd over het schenden van de mensenrechten van opgepakte activisten.

De overwegend sunnitische Maldiven, een archipel van zo'n 1.200 eilanden met ongeveer 300.000 inwoners, is afhankelijk van de toeristische sector die vanaf de jaren '80 tot ontwikkeling werd gebracht. De eilandgroep behoort, met een gemiddeld inkomen van 2.300 dollar per hoofd, tot de welvarendste in de regio.

De 66-jarige Gayoom, die in 1978 president werd en inmiddels de langstdienende regeringsleider is in Azië, doet internationaal vooral van zich spreken door zijn pleidooien voor mondiale aanpak van de uitstoot van broeikasgassen. Door de opwarming van de aarde dreigen de Maldiven op den duur onder de zeespiegel te verwijnen. Twee jaar geleden kondigde hij daarom juridische actie aan tegen Amerika om de weigering het Kyoto-verdrag te tekenen.

In eigen land staat Gayoom onder toenemende druk democratische hervormingen door te voeren. Het land kent geen meerpartijensysteem en parlementsleden profileren zich als `onafhankelijke' kandidaten. Vorig jaar september braken in de hoofdstad Male ernstige rellen uit na de dood van vier mensen in de gevangenis. Een maand later werd Gayoom voor een zesde termijn herkozen, en afgelopen juni kondigde hij grondwettelijke wijzigingen aan. Die zijn op papier ingrijpend, met onder andere een beperking van de presidentiële ambtstermijn en het toestaan van politieke partijen, maar werden door critici met scepsis begroet. In juli liepen 24 parlementsleden uit de vergaderzaal omdat niet werd toegestaan dat de parlementsvoorzitter in een geheime stemming kon worden gekozen.

Juist komende maandag zou het parlement weer gaan praten over de hervormingsvoorstellen. De betogingen begonnen donderdagavond al. ,,De politie probeerde meer dan zeventien uur met terughoudendheid op vreedzame wijze de samenscholers te verspreiden door middel van dialoog en discussie'', aldus de regeringsverklaring. Toen twee ongewapende agenten werden neergestoken, een regeringsgebouw in vlammen opging, en de menigte oprukte naar het politiebureau, werd ingrijpen onvermijdelijk, aldus de verklaring.