Nieuwe ondernemers veel strenger getoetst

Gemeenten laten steeds vaker antecedenten natrekken van ondernemers.Vooral de horeca wordt onder de loep genomen. Deze screening schrikt malafide zakenlieden af.

Het aantal gemeenten dat bij het ministerie van Justitie antecendenten laat natrekken van vergunningaanvragers is in de eerste helft van dit jaar sterk gestegen. In de laatste helft van vorig jaar kreeg het ministerie vijf van dergelijke verzoeken binnen. Dat was in de eerste zes maanden van dit jaar vijfendertig.

Daarbij ging het voor het merendeel om horecagelegenheden. In de meeste gevallen leidt een dergelijke toetsing tot weigering van de vergunning of intrekking ervan.

Dat bevestigt directeur Marc Kuipers van het landelijk bureau Wet bevordering integriteitsbeoordelingen openbaar bestuur (Bibob).

Sinds vorig jaar juni kunnen gemeenten en andere overheden op basis van die wet via het landelijk bureau onderzoek laten verrichten waarbij gebruik kan worden gemaakt van vertrouwelijke politie- en justitiegegevens.

Een exploitant die een vergunning aanvraagt, moet conform de Bibob-wet inzage geven in onder meer zijn financiële administratie, de eigendomsverhoudingen binnen zijn bedrijf, de herkomst van zijn geld en zijn personeelsbeleid. Als uit die informatie het vermoeden rijst dat er mogelijk sprake is van criminele activiteiten, kan de betrokken overheidsinstantie het dossier voor verdere screening doorsturen naar het landelijke Bibob-bureau.

Volgens Kuipers is de kwaliteit van de aangeleverde dossiers goed te noemen. ,,We krijgen geen flauwekuldossiers binnen. Lokale overheden die zo'n aanvraag doen, blijken goed in staat om vermoedens van onregelmatigheden te onderbouwen.''

Afgewezen vergunningaanvragers zijn er ook niet in geslaagd om zo'n besluit via procedures ongedaan te maken. ,,In één geval, in Venlo, was een vergunning geweigerd omdat de exploitant niet bereid was om de Bibob-formulieren in te vullen. De rechter heeft inmiddels geoordeeld dat de burgemeester terecht op die grond vergunning geweigerd heeft.''

Volgens burgemeester R. van der Heijden van Zandvoort gaat van de wet ook een preventieve werking uit. Zandvoort besloot vorig jaar tot dergelijke screening van de horeca in de badplaats na aanwijzingen dat er crimineel geld in dat circuit omging.

Zandvoort is qua inwonerstal een kleine gemeente, maar met 250 horecagelegenheden een uitbundige uitgaansstad. Sommige horecaondernemers haken op voorhand af als ze zien op welke wijze ze getoetst worden, is inmiddels de ervaring van Van der Heijden. ,,Het aantal vergunningen van gemiddeld zo'n vijftig per jaar is gehalveerd. Dan is onderzoek niet eens nodig, maar die halvering is wel een signaal dat er sanering plaats vindt.''

Daarnaast heeft Zandvoort een aantal dossiers doorgestuurd naar het landelijke bureau voor verdere screening.

Ook in Amsterdam moeten sinds vorig jaar alle horecaexploitanten hun financiële bescheiden laten zien voordat ze voor een vergunning of een verlenging van een vergunning in aanmerking kunnen komen. Horecaondernemers klagen steen en been over de gedetailleerde wijze waarop ze informatie moeten verschaffen.

Amsterdam heeft eveneens vier dossiers voor verder onderzoek naar het landelijk Bibob-bureau doorgestuurd. Een aantal horeca-ondernemingen is na eigen Bibob-onderzoek de vergunning geweigerd, nadat was gebleken dat de exploitant niet aan de gemeentelijke regelgeving voldeed. Rotterdam had vorig jaar de primeur van de eerste sluiting na een Bibob-onderzoek. Daarna zijn er volgens een woordvoerder geen dossiers meer doorgestuurd naar het Bibob-bureau.

Amsterdam en Zandvoort gaan na de horeca het afgeven van bouwvergunningen op eenzelfde manier toetsen aan de Bibob-wetgeving. Wat Amsterdam betreft is daarna de milieu- en de speelautomatenbranche in de stad aan de beurt.

Volgens Kuipers van het landelijke Bibob-bureau maken niet alleen gemeenten, maar ook andere overheidsinstanties gebruik van de screeningsmogelijkheden in de Bibob-wet. Dat aantal zal naar verwachting de komende tijd stijgen. Minister Brinkhorst (Economische Zaken, D66) maakte afgelopen voorjaar bekend dat aanbestedende diensten op departementaal niveau verplicht worden om screening bij het Bibob-bureau aan te vragen bij vermoedens van fraude bij externe partners waarmee zaken worden gedaan.