De lucht betrekt

Wie iets verder kijkt dan de 1 procent economische groei over het tweede kwartaal die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) deze week rapporteerde, moet concluderen dat Nederland nog lang niet uit de brand is. Die 1 procent groeit geldt ten opzichte van het tweede kwartaal van 2003. Dat jaar was zó beroerd, dat de vergelijking altijd positief uitvalt.

Het slechte nieuws is tweeledig. Allereerst blijkt de economie ten opzichte van het eerste kwartaal van dit jaar te zijn gekrompen, met 0,2 procent. Dat valt tegen na het herstel van de kwartaal-op-kwartaalgroei sinds de tweede helft van 2003. Het andere slechte nieuws is dat het CBS ook de groei over de drie kwartalen vóór het afgelopen kwartaal neerwaarts heeft gereviseerd.

Het herstel, kortom, was al niet zo uitbundig als gedacht en is nu dus weer omgeslagen in een krimp. Waar ligt die krimp aan? Nog steeds vooral aan de consumptieve bestedingen, hetgeen de detailhandelsverkopen over het afgelopen kwartaal ook al aangaven. De enige sector die de zaak redt is de export. Dat lijkt zo langzamerhand ironisch: terwijl het kabinet-Balkenende de concurrentiekracht van Nederland wil herstellen via de loonvorming, desnoods ten koste van de binnenlandse koopkracht, is de export nog steeds juist de enige sector die de economische groei trekt, en zijn de binnenlandse bestedingen het sleepanker. Nu is dat in deze fase van de conjunctuur wel vaker het geval, maar de afhankelijkheid van de export begint wel erg lang te duren. De rest van Europa groeide, voor zover bekend, gewoon door in het tweede kwartaal.

Een lichtpuntje is dat er in de Nederlandse cijfers over het tweede kwartaal een ongewoon grote statistische discrepantie zit. Dat kan betekenen dat er volgende maand nog een behoorlijke revisie aankomt van de groei over het tweede kwartaal.

In het slechtste geval gebeurt dat niet. Er zijn al wat twijfels over de duurzaamheid van de economische groei in de VS, de belangrijkste Nederlandse exportmarkt buiten Europa. In Nederland is er nu maar een kleine krimp in het derde kwartaal voor nodig om het ongelooflijke waar te maken: twee achtereenvolgende kwartalen van negatieve groei vormen officieel een recessie. Nóg een recessie, nauwelijks een jaar nadat het herstel werd uitgeroepen? De kans daarop is gering, maar zo'n weersomslag zou een majeure schok zijn. Minister Zalm liet gisteren al weten nieuwe tegenvallers niet uit te sluiten. Minister De Geus zou daarentegen tactisch niet eens zo bedroefd hoeven te zijn. Mochten de vakbonden hun herfstacties tegen zijn effectieve loonstop hebben gepland in de veronderstelling dat de economie er weer tegen kan, dan moeten zij tegen die tijd voor de zekerheid toch nog even naar de lucht kijken.