`Ze hingen maar voor de tv'

Er is nauwelijks toezicht op particuliere instellingen voor kinderen. Dat moet veranderen, vindt de hoofdinspecteur voor de Inspectie Jeugdzorg.

De twaalf licht verstandelijk gehandicapte kinderen die in opvanghuis Difference in Haaksbergen wonen, zijn daar voor eind volgende week weg. Gisteren bleek uit een onderzoek van de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie voor de Gezondheidszorg dat de kinderen niet de zorg krijgen die ze nodig hebben. ,,Het gaat om een heel kwetsbare groep kinderen'', zegt hoofdinspecteur Joke de Vries van de Inspectie Jeugdzorg.

Wat was er allemaal mis?

,,Het huis was verwaarloosd, de woonkamers donker. Er was te weinig geld voor eten, zeker voor een gezonde maaltijd. De kinderen aten 's avonds vaak een patatje. En er was geen buitenruimte. De kinderen moesten binnen blijven omdat er onvoldoende personeel was om met ze erop uit te gaan. Het personeel dat er was, werd merendeels ingehuurd via een uitzendbureau en was niet gekwalificeerd. Dat heeft grote gevolgen voor het pedagogisch klimaat.''

Was er een opvoedkundige visie?

,,Ze werken daar met de methodiek straffen en belonen. Op zich kan dat werken als het deskundig en consequent wordt toegepast. Maar bij ondeskundig personeel is het een groot risico.''

Wat gebeurde er met de kinderen gedurende de dag?

,,Eigenlijk niets. Ze konden dus niet naar buiten, maar binnen was ook geen materiaal om mee te spelen of om iets van te maken. Het kwam er op neer dat ze de hele dag voor de televisie hingen. Deze kinderen horen vaak thuis op een school voor speciaal onderwijs. Maar ze gingen lang niet allemaal naar school. Als dat niet zo is, hoort de instelling een dagprogramma te verzorgen. Daar was geen sprake van.''

Komen ouders niet meteen in opstand als ze dit zien?

,,Het gaat om kinderen in een crisissituatie. Het is om welke reden dan ook thuis enorm uit de hand gelopen en de ouders hebben vaak even afstand en rust nodig. Ze zien het dus vaak niet meteen. Het is de bedoeling dat deze kinderen één of twee weken in de instelling verblijven en dan worden doorgeplaatst. In praktijk bleek het ook voor te komen dat kinderen er een jaar verbleven.''

Om wat voor een kinderen gaat het precies?

,,Ze zijn licht verstandelijk gehandicapt. Je ziet niets aan ze, je merkt het ook niet meteen. Maar ze zijn erg afhankelijk en makkelijk te beïnvloeden. Ze lopen vaak mee met een groep omdat ze er graag bij willen horen. Het zijn kwetsbare kinderen die een strak dagritme nodig hebben en een duidelijke structuur.''

Staatssecretaris Ross (Volksgezondheid) heeft inmiddels gevraagd om een inventarisatie. Is er geen zicht op de particuliere instellingen?

,,Nee, iedereen die het als een gat in de markt ziet, kan een particulier opvanghuis beginnen. Wij horen het alleen als er klachten zijn. Dat komt een paar keer per jaar voor. Het gaat bijna altijd om een instelling voor crisisopvang. Wij nemen dan contact op met de reguliere instellingen die die kinderen daar plaatsen. Die hebben vaak een tekort aan plaatsen en moeten dan doorplaatsen.''

Hoe worden de particuliere opvanghuizen gefinancieerd?

,,Meestal uit de AWBZ-gelden of de jeugdzorggelden. Het geld dat reguliere instelling krijgen voor een plaatsing gaat met de jongere mee. Soms ook via het persoonsgebonden budget.''

Dat is overheidsgeld. Maar het overheidstoezicht ontbreekt dus?

,,Dat moet anders. Wij vinden dat de reguliere instellingen die kinderen plaatsen dat aan ons moeten melden, zodat wij weten dat ze er zijn. We hebben de staatssecretaris geadviseerd dat de eisen die voor reguliere instellingen gelden, ook voor particuliere instellingen gelden.''