Wonen en werken in oude winkel

In een vroegere Philipswinkel werken nu kunstenaars. Later gaan ze er ook wonen. Want wonen en creatief werken moet op dezelfde plaats kunnen, vindt Joan van Dooren van het Temporary Art Center.

In de personeelswinkel van Philips huizen nu kunstenaars en repeteren studenten van de Drama Academie. Het pand van 5.000m² aan de Vonderweg in Eindhoven krijgt later ook een woonbestemming maar tot die tijd zit het vol met werkende creatievelingen.

Joan van Dooren is architectuurtheoreticus en maakte het ,,allereerste A4-tje over het Temporary Art Center''. In de kantine van het complex, met meubilair dat door een van de huurders gemaakt is, vertelt hij hoe hij met het TAC woon- en werkfuncties wil combineren. ,,Begin vorige eeuw werden de steden opgeruimd. Wonen en industrie werden van elkaar gescheiden. Op zich een hele goede gedachte. Maar gaandeweg ontstonden er enerzijds slaapsteden en anderzijds werksteden, met alle problemen vandien. Ik wil nu kijken wat er gebeurt als je alles toch weer onder één dak vestigt. Kun je creativiteit op die manier stimuleren?''

Uiteindelijk, zo rond 2006, moet het TAC uitmonden in het Petricomplex, met tweeduizend vierkante meter woonruimte, evenveel ateliers en duizend vierkante meter culturele ruimte. Daartoe gaat het TAC samenwerken met de gemeente, de Woningstichting en de vereniging die zich buigt over het behoud en herstel van de Ventoseflat naast de Philipswinkel. Die flat is een eerder voorbeeld van hoe industrieel gebied een woonfunctie krijgt.

Wonen in het TAC kan pas als het gebouw voldoet aan alle veiligheidseisen. Nu, een jaar na de start, hebben zo'n veertig kunstenaars er hun werkplek. Een gedeelte wordt gebruikt voor recreatie in de vorm van een podium en een expositieruimte. Er zijn nog ongeveer veertig ruimtes vrij.

Al toen het Van Abbemuseum het Philipsgebouw acht jaar lang gebruikte als tijdelijk onderkomen vanwege verbouwing van het eigen pand, hadden Van Dooren en collega Fulco Treffers belangstelling voor het labyrint van kille witte ruimtes, verbonden met lange gangen en trappenhuizen. ,,De ligging is gunstig, de staat was goed genoeg. Bijkomend voordeel is de driehoekige vorm van het gebouw, symbolisch voor de drie aspecten wonen, werken en recreatie'', zegt Van Dooren.

Het TAC bedruipt zichzelf: de huuropbrengst wordt in het project geïnvesteerd. Personeelskosten worden gedrukt met vrijwilligers. De gemeente zorgde als eigenaar van het pand voor basisbehoeften als elektriciteit en sanitair. Het TAC trekt vooral jonge mensen aan. ,,Het zijn starters die thuis uit het atelier op zolder zijn gegroeid. Bovendien is kunstenaar een eenzaam beroep, en hier kunnen ze elkaar ontmoeten'', zegt Van Dooren.

Marije van der Park ontwerpt objecten met textiel en keramiek. Ze huurt een lichte kamer die ze heeft volgebouwd met kartonnen modellen. ,,Het is leuk om te zien wie wat doet. Als je wilt kun je alleen zijn, maar als je zin hebt kun je anderen opzoeken.'' Lutsen Stellingwerff, grafisch vormgever: ,,Ik werkte eerst thuis. Dan moet je veel meer moeite doen om contacten met andere vormgevers te krijgen. Dat gaat hier heel spontaan. Ik zou hier best willen wonen.''

De huurprijzen zijn relatief laag. Voor 150 euro zijn kale ruimtes van 18m² te huur. De enige voorzieningen zijn sanitair en elektriciteit. Meer is blijkbaar niet nodig. Treffers en Van Dooren selecteren de huurders. ,,Ze moeten wel een beetje kwaliteit hebben'', zegt Treffers. ,,Bovendien moeten ze interesse in anderen hebben. Of een rechtenstudent hier straks woonruimte kan krijgen? Wel als hij naast zijn studie bijvoorbeeld festivals organiseert. De mensen die hier werken verwachten dat hun buurman net zo fanatiek is als zij zelf.''