Van Basten maakt eerste noodsprong

Het Nederlands elftal speelt volgende week tegen Zweden voor het eerst onder leiding van Marco van Basten. Hij moet nu al krampachtig vasthouden aan zijn filosofie.

Marco van Basten heeft als bondscoach zijn eerste noodsprongen moeten maken. Het selecteren van de debutanten Dave van den Bergh, Romeo Castelen en Collins John voor de oefeninterland tegen Zweden (volgende week woensdag) kan nauwelijks serieus worden genomen. Maar de jonge roerganger van Oranje moet worden nagegeven dat hij niet al bij z'n eerste optreden concessies doet aan zijn filosofie. En die is gebaseerd op aanvallend, initiatiefrijk voetbal, zoals het credo in Zeist voortaan luidt.

Krampachtig hebben Van Basten en Van 't Schip gezocht naar vleugelaanvallers om volgende week in Solna, en in het verlengde daarvan tegen Liechtenstein en Tsjechië, met drie spitsen te kunnen opereren. Aangezien Arjen Robben een maand uit de roulatie is met een voetblessure, werd linksbuiten Dave van den Bergh (28) opgeroepen. Het goede optreden van de FC Utrecht-speler in de wedstrijd om de Johan Cruijff Schaal zal hem ongetwijfeld hebben geholpen. De rechtsbuitenpositie vormt al jaren een probleem bij Oranje. Daarvoor was Andy van der Meyde in feite de enige optie. Van Basten vindt terecht dat de ex-Ajacied, die weg wil bij Inter, eerst een andere werkgever moet vinden. In plaats van Van der Meyde selecteerde hij twee debutanten: Romeo Castelen en Collins John. De laatste is eigenlijk centrumspits, maar kan ook vanaf de rechterkant opereren. John, geboren in Zwandru (Liberia) en via FC Twente beland bij Fulham, was eigenlijk geselecteerd voor de WK-selectie van onder de negentien jaar.

Bij de aanvallers van Oranje ontbreekt behalve de voor twee WK-kwalificatieduels geschorste Ruud van Nistelrooy ook Patrick Kluivert. Van Basten vindt dat Oranjes topscorer aller tijden eerst maar eens aan spelen én scoren moet toekomen bij zijn nieuwe werkgever Newcastle United. ,,Ik heb Patrick daarover proberen te bellen, maar kon hem niet bereiken en moest daarom zijn voicemail inspreken. Kluivert heeft het afgelopen seizoen ook al weinig gespeeld en is nu net begonnen bij Newcastle.''

Tamelijk vaag bleef de nieuwe bondscoach over de oplossing voor de gordiaanse knoop die dreigt te ontstaan op het middenveld. Daar zal hij wellicht Rafael van der Vaart én Wesley Sneijder willen inpassen. Hun trainer Koeman laat bij Ajax echter wekelijks overduidelijk blijken dat dit voor het evenwicht niet mogelijk is en stelt Sneijder veelal op als wisselspeler. ,,De thuiswedstrijd tegen Schotland heeft bewezen dat Van der Vaart en Sneijder wél in een team kunnen spelen'', vindt Van Basten. ,,We zullen volgende week zien hoe we dat oplossen.'' De bondscoach heeft niet overwogen Sneijder buiten de selectie te laten in verband met zijn wangedrag – door middel van wilde gebaren en het roepen van ,,fuck you'' richting Koeman – in het duel met FC Utrecht. ,,Wesley is daarvoor beboet'', verklaarde Van Basten. ,,Hij is een jongen voor de toekomst en hoort dus bij de selectie. Hij heeft een moeilijk en gek seizoen achter de rug. Eerst helpt hij Oranje tegen Schotland naar het EK en vervolgens stond hij regelmatig reserve bij Ajax en het Nederlands elftal. Daardoor zit hij niet ideaal in zijn vel. Maar goed te praten valt zijn gedrag natuurlijk niet.''

Sneijder kan derhalve volgende week meteen een consult aanvragen bij Erik Reep, de nieuwe mentale begeleider van Oranje. Van Basten zag bij AC Milan hoe een mental coach topvoetballers van dienst kan zijn. ,,Jonge spelers moeten wekelijks presteren onder hoogspanning'', legde Van Basten uit. ,,Ze worden dan beoordeeld en veroordeeld. Deze man kan ze helpen daarmee om te gaan. Hij heeft mij gesteund toen ik door mijn enkelblessure moest stoppen met mijn actieve loopbaan. Binnen een selectie spelen zich groepsprocessen af. Ik heb begrepen dat niet alle internationals met elkaar door de bocht konden.''

Van Basten en Van 't Schip spraken dinsdag informeel met ex-bondscoach Dick Advocaat. De Hagenaar praatte het nieuwe technische duo van de KNVB op verzoek van Van Basten bij over hetgeen zich de afgelopen twee jaar bij het Nederlands elftal heeft afgespeeld. Dat onderhoud maakte kennelijk indruk. Van Basten brak gisteren een lans voor Advocaat. ,,Hij heeft de afgelopen jaren zijn stinkende best gedaan. Alles gegeven voor Oranje. Dat het wat ongelukkig is afgelopen, het zij zo.''

De voorbereiding en de oefeninterland tegen Zweden wil Van Basten benutten om zijn visie over te dragen op de groep. De tijd die hem wordt gegund is beperkt. Op 8 september volgt de belangrijke WK-kwalificatie-interland tegen Tsjechië. Zonder Van Nistelrooy, Seedorf, Zenden, Kluivert, Cocu, Van der Meyde en Robben, begint hij aan een onzeker avontuur waarvan het nut zal moeten blijken. ,,Ik moet afwegen wat ik tegen de spelers ga zeggen'', beseft Van Basten. ,,Maar in ieder geval zullen we in Zweden aanvallend en initiatiefrijk voetbal proberen te spelen met alle gevaren van dien.''