De geest in de fles

De eerste tongtinteling van een koele pilsener, kruidige rode Bordeaux of frisse caipirinha kan een mens uitermate content in zijn stoel achterover doen leunen. Voor een toenemend aantal personen in de prestatiemaatschappij muteert echter het eens zo plezante kleine gelegenheidsgenoegen tot een verslaving die, ook wanneer hij met pijn en moeite wordt beteugeld, levenslang moet worden meegedragen. Eens een alcoholist, altijd een alcoholist. In de cinema is het onderwerp op zeer verschillende manieren gebruikt, zoals ook diverse filmdronkelappen nauwelijks iets met elkaar gemeen hebben. Niemand zal beweren dat Dudley Moore's geniaal-komische vertolkingen van zuipschuiten reclame zijn voor algehele abstinentie, terwijl bijvoorbeeld het zelfdestructieve echtpaar in Blake Edwards' Days of wine and roses (1962) het drankmisbruik waarlijk belichaamt: don't try this at home.

In My name is Joe (de titel refereert aan het eerste zinnetje waarmee een Anonieme Alcoholist zich aan de therapiegroep voorstelt) schetst Ken Loach de moeizame weg van zijn Schotse titelfiguur (Peter Mullan) naar de blijvende nuchterheid en een normaal bestaan. Zoals altijd bij sociaal-realist Loach (Hidden agenda, Land and freedom) is er geen tijd voor gelamenteer, esthetisering en eloquent verwoorde diepzinnigheden. Het leven is hard voor arbeiders en werklozen, en zo gaan Loach' personages er ook mee om; iedere dag is er eentje en veel verder kijken is een zinloze bezigheid. Het scenario gaat wat al te makkelijk om met Joe's gevecht tegen de recidive en het personage van zijn nieuwgevonden liefde in de vorm van sociaal werkster Sarah (Louise Goodall) blijft in een mooie aanzet steken. Toch houdt de no-nonsense dynamiek van de film de toeschouwer van begin tot (onbevredigend) eind bij de les. Verzachtend element bij al deze menselijke teloorgang is, zoals ook in het beste werk van die andere Britse kitchen sink-dramaspecialist Mike Leigh, de humor. En wie acteur Peter Mullan (die hier – het klinkt wat curieus – een opvallende gelijkenis vertoont met George W. Bush) nog nooit van leer heeft zien trekken, heeft een uitstekende gelegenheid deze omissie recht te zetten.

My name is Joe (Ken Loach, 1998, GB/Fr./Duitsl./It./Sp.). Ned.1, 22.57-0.43u.