Trainen voor de eer

Onder omstandigheden waarvan geen sportvrouw droomt loopt de Iraakse Ala Hikmet haar rondetijden. Hopelijk krijgt zij in Athene nieuwe schoenen, want alleen dan kan zij de wereld nog versteld doen staan.

'S Avonds, als er weer een stroomstoring is en de ventilator verlamd aan het plafond hangt, droomt de Iraakse hardloopster Ala Hikmet (19) van de trainingskampen waar haar concurrentes vertoeven. ,,Zo'n plek waar je maanden kan hardlopen zonder aan iets anders te hoeven denken'', verzucht ze.

Ala Hikmet is de enige vrouwelijke deelnemer van het Iraakse team dat naar de Olympische Spelen in Athene gaat. De 29 andere sporters voetballers, gewichtheffers en zwemmers zijn allemaal mannen. Het IOC gaf Hikmet een wildcard omdat ze `een talent' is, maar door de oorlog in haar land en de chaotische periode daarna niet voluit heeft kunnen trainen. Ze komt uit op de 100 en 200 meter. Hikmet: ,,Een gouden medaille zal ik niet winnen, maar als ik mijn persoonlijke record kan verbeteren ben ik al heel erg blij.''

Jarenlang kleefde een smet aan het Iraakse olympische team. Odai Hussein, zoon van dictator Sadam Hussein, was voorzitter van het Iraakse Olympische Comité. Sporters die niet presteerden, strafte hij; voetballers moesten met betonnen ballen trainen, gewichtheffers werden gemarteld. Ala heeft niets van deze periode meegemaakt. ,,Gelukkig maar'', zegt ze nu, ,,Anders was ik nooit professioneel gaan hardlopen.''

Het is zeven uur 's ochtends als Ala haar huis verlaat in schooluniform. Haar haar zit in een keurige vlecht, de boeken draagt ze onder haar arm. Zij woont in de wijk Shawaka, waar de riolen open zijn en het vuil op straat ligt. Haar gepensioneerde moeder huurt daar een kamer in het huis van een oom. Hikmets vader overleed vijf jaar geleden. De familie is erg arm.

Liever was ze nu al in Keulen aan het hardlopen. Het gehele Iraakse olympische team is daar al in training, maar Hikmets moeder vindt het eindexamen computeronderhoud belangrijker dan sport. ,,Mijn moeder zegt dat je het diploma voor je leven hebt en zij weet wat goed voor mij is'', vindt Hikmet. Zij maakt een gedisciplineerde indruk. Haar dagschema bestaat nu uit school, leren, trainen, leren en slapen. Ze maakt huiswerk bij het schijnsel van een olielampje en valt in slaap met de gedachte dat de volgende dag weer een zware wordt.

Anders dan haar collega-hardloopsters uit andere landen moet Ala Hikmet met heel veel zaken rekening houden voordat ze haar trainingsrondes loopt. Elke dag, rond een uur of vijf 's middags, neemt ze vier verschillende busjes om bij het stadion te komen waar ze traint. Soms redt ze het niet omdat er een weg is afgezet door de Amerikanen. Soms is er net een bom ontploft en staat al het verkeer vast. Soms heeft ze geen geld voor de bus. In het stadion vliegen de helikopters over, klinken geweerschoten en worden alle bezoekers door gewapende mannen gefouilleerd. Toen ze na de oorlog voor het eerst weer in het stadion kwam, lag de atletiekbaan vol met ongeexplodeerde granaten en ander wapentuig. Het Iraakse leger had er zijn kamp opgeslagen. Nu traint Hikmet er, vergezeld door tien mannelijke hardlopers, haar rondetijden.

Volgens haar trainer Abdel Zara Shusden is Hikmet sterk. ,,Enorm sterk zelfs'', zegt hij wijzend op haar brede schouders en haar gespierde dijbenen. Shusden laat haar daarom met de jongens trainen. Vaak rent de hardloopster de mannen allemaal voorbij. Alle jongens willen met haar trouwen, maar Hikmet moet er niet aan denken. ,,Daarna stoppen ze me in huis met de smoes dat het te gevaarlijk is om naar buiten te gaan'', aldus de gedecideerde atlete.

Hikmet lijkt zich door niets uit het veld te laten slaan. Ook al is het boven de 45 graden Celcius, Ala Hikmet rekt, rent en sprint. ,,Zij is voor negentig procent klaar, laatst rende ze de 100 meter in 12,5 seconden tijdens een internationale finale in Jordanië'', vertelt trainer Shusden trots. Het wereldrecord hardlopen bij de dames staat nog steeds op naam van Florence Griffith die in 1988 de 100 meter in 10,49 seconden liep.

Vlak voor de oorlog deed ze mee aan een hardloopwedstrijd tussen verschillende scholen. Shusden ontdekte haar en zag dat ze een groot talent was. Shusden: ,,Maar in maart trokken de Amerikanen het land binnen en zat iedereen thuis. Van enige traning was pas laat in de zomer weer sprake.''

Het had niet veel gescheeld of Ala Hikmet had ondanks haar wildcard helemaal niet meegedaan aan de Spelen. Begin mei liep ze met haar moeder over straat toen er een auto uit de bocht vloog. Hikmet: ,,De wagen drukte ons allebei tegen de railing van de brug waar we op liepen.'' Meer dan zeven uur was ze bewusteloos. Haar moeder beknelde haar been en de hardloopster brak haar kaak en een tand. ,,Even zag ik mijn hele toekomst in het water vallen: Athene, het trainingskamp – maar gelukkig viel het mee.'' Zij blijft optimistisch, al zitten in haar oor nog hechtingen en is een van haar voortanden gedeeltelijk afgebroken.

Bij de ingang van het huis waar haar familie een kamer huurt, heeft Ala samen met haar moeder en broer handafdrukken met kippenbloed op de poort gezet, om het boze oog te verdrijven. Moeder Hannah sleept nog met haar been door het ongeluk op de brug. Het is nu nog moeilijker om rond te komen. Alles staat in het teken van Ala, de enige die de familie van de armoede kan redden.

,,Al mijn aandacht gaat naar haar'', zegt Ala's moeder. ,,Natuurlijk moet ze eerst school afmaken, maar ik help haar met alles en we maken samen huiswerk. Vaak ken ik de lessen net zo goed als zij.'' Moeder Hannah Hikmet krijgt per maand ongeveer 50 dollar lerarenpensioen. Normaal geeft ze ook bijles maar na het ongeluk gaat dat niet meer. Ala zelf krijgt van de sportbond maandelijks 35 dollar voor de busreizen naar het stadion, maar dat is niet genoeg om alle atletiekspullen mee te bekostigen.

,,We kopen alles tweedehands, ook haar sportschoenen en kleding'', zegt moeder Hannah. In Ala's trainingskleding zitten gaten en vlekken. Haar Nike hardloopschoenen zijn talloze malen gestikt op de plek waar de tenen en de rest van de voet scharnieren. Hikmet vreest de reactie van de andere sporters in Athene. ,,Ik sta daar natuurlijk helemaal voor aap, maar ik hoop dat ze me daar nieuwe kleren kunnen geven.'' Of bijvoorbeeld goede loopschoenen want alleen dan zou Hikmet de wereld nog versteld kunnen doen staan. Speciaal voedsel, biefstukken en pasta krijgt ze niet, kippenvlees is voor de familie al bijna onbetaalbaar. Laat staan een op Hikmets conditie afgestemd dieet.

,,Het enige waar Ala voor leeft, zijn de Spelen. Als God het wil doet ze het goed'', zegt haar moeder, terwijl ze trots naar haar dochter kijkt. Ala Hikmet is stil. De druk om te presteren door de aandacht van de media, de buren in de wijk en de trainingsmaatjes wordt soms te groot voor haar. Hikmet weet dat ze weinig kans maakt op een medaille. ,,Ik draag de verantwoordelijkheid om te laten zien dat Irak nog bestaat, dat we meer kunnen dan vechten. Ik hoop maar dat ik niemand teleurstel.''