SF-homo's veroveren Duitsland

Duitsland gaat massaal naar de bioscoop voor een komische film waarin drie homo's in een ruimteschip de hoofdrol hebben. Al een jaar lang wordt er reclame voor gemaakt, in bioscopen en in het tv-programma van de maker van de film.

Praten met het Zuid-Duitse Beierse accent is in Duitsland op dit moment volkomen geaccepteerd. Zelfs als het dialect ook nog eens extra nichterig wordt aangezet. Het taaltje wordt overgenomen uit de succesvolle Duitse film (T)Raumschiff Surprise – Periode 1 die sinds kort in de bioscopen draait. Twee weken na de première hebben al vijf miljoen Duitsers de film gezien.

(T)Raumschiff Surprise is een komedie van de Duitse televisiester Michael Herbig, in Duitsland vooral bekend als Bully. De film gaat over drie homo's (gespeeld door hetero's) in een ruimteschip die in het jaar 2304 de aarde moeten redden van de ondergang. Het is een parodie op Star Trek Enterprise (in het Duits Raumschiff Enterprise), met karakters als Mr. Spuck en Käpt'n Kork in plaats van Spock en Kirk. De film is, hoewel met homo's in de hoofdrol, niet alleen bij de Duitse Schwulen een hit.

Herbig (36) heeft een eigen comedyshow (Bullyparade) op de Duitse commerciële zender ProSieben. Drie jaar geleden bracht hij zijn eerste film uit, Der Schuh des Manitu, die onverwacht veel succes had. Herbig speelde in deze parodie op het Winnetou-verhaal een stamhoofd met een homoseksuele tweelingbroer. De film was, net als zijn huidige film, een spinn-off van een van de sketches van de Bullyparade. De Winnetou-film trok in totaal bijna twaalf miljoen bezoekers, op dat moment de meest succesvolle Duitse naoorlogse film. De Süddeutsche Zeitung noemde Herbig in februari 2002 ,,de machtigste man van de Duitse film''.

De nieuwe Bully-film wordt weer een kassucces, zo voorspellen de huidige bezoekersaantallen. Ter vergelijking: de Duitse film Good Bye Lenin had begin vorig jaar na anderhalve maand vier miljoen bezoekers, Bully heeft dit aantal binnen twee weken al overtroffen. Het grote succes is voornamelijk te danken aan de enorme mediahype. Herbig is niet alleen een machtige man in de Duitse filmwereld, met zijn show op ProSieben is hij ook een van de groten in de Duitse televisiewereld. Zijn collega-entertainer Stefan Raab (ook ProSieben, ook een eigen tv-show, ook een machtige man in de Duitse mediawereld) componeerde de muziek bij de film.

De Duitse bioscoopbezoekers zijn al een jaar lekker gemaakt met een trailer van (T)Raumschiff Surprise. Het onderwerp van de film werd, via een internetverkiezing, bepaald door de kijkers van de Bullyparade. Herbig benutte zijn ProSieben-programma om maximale aandacht voor zijn nieuwe film te genereren.

Door de enorme aandacht in de bioscoop, op tv en via allerlei (T)Raumschiff-acties in winkels – van McDonald's tot een opticienketen – zijn de verwachtingen voor de film enorm opgeklopt, ,,hochgeputscht'', zoals Victoria Zhbanova (24) het noemt. Ze zit achter de kassa bij Kino Arkaden in Wiesbaden, waar de film ook een groot succes is. ,,Iedereen komt kijken'', zegt Zhbanova, ,,van jong tot oud, van schwul tot nicht-schwul''. Maar, zegt ze erbij, de film valt bij de meeste mensen een beetje tegen. ,,De film is leuk, iedereen moet lachen, maar de bezoekers vinden (T)Raumschiff Surprise niet zo goed als ze hadden verwacht.''

,,Ik vond de film oké'', zegt Gerd Schwarz zuinig. Hij heeft (T)Raumschiff Surprise al kort na de première bekeken, samen met zijn vriend. Ook hij ging met hoge verwachtingen naar de bioscoop. ,,Der Schuh des Manitu bewees dat Duitse komedie grappig kan zijn. En de Bullyparade vind ik ook erg leuk. Na alle aandacht voor deze film verwachtte ik te veel, ik was een beetje teleurgesteld na afloop. Het had beter gekund.''

Dat de hoofdpersonages homo zijn speelt volgens Zhbanova nauwelijks een rol. En in tv-programma's die aandacht besteden aan de film wordt heel normaal over homoseksualiteit gesproken, zo zegt Zhbanova. Het irriteerde Schwarz, 41 jaar en zelf homo, een beetje dat de homo's in de film zo simpel zijn neergezet, met hun clichématig manier van praten en bewegen. ,,Het is zo jaren vijftig'', zegt Schwarz, ,,het had fijner gekund''. Maar ook volgens hem heeft de film niets te doen met het wel of niet accepteren van homoseksualiteit. ,,Op het platteland en in katholieke gebieden is het niet makkelijk om homo te zijn, maar in de steden en in het westen en het noorden van Duitsland is er geen probleem met de tolerantie.'' Schwarz woont zelf in Wiesbaden, een stad met 270.000 inwoners in het midden van Duitsland, in de buurt van Frankfurt.

(T)Raumschiff Surprise heeft negen miljoen euro gekost, voor promotie is nog eens ruim vier miljoen euro uitgegeven. Met dit geld is een slap verhaal met veel flauwe grappen verfilmd. Het ruimteschip van de drie homo's vertoont sterke gelijkenis met het mannelijk geslachtsdeel, iemand die tot ridder wordt geslagen krijgt de naam Ritter von Hinten. Maar Herbig zal zich weinig aantrekken van kritiek en de negatieve recensies (,,infantiel'', ,,een film met zowel b- als anale grappen''), zolang de bezoekers maar komen.

Herbig kan het succes van zijn films niet verklaren. Tegen het Hamburger Abendblatt zei hij vorige maand: ,,Der Schuh des Manitu was een fenomeen. In het begin werd de film met de grond gelijk gemaakt. En toen we de zes-miljoen-bezoekersgrens bereikten zocht iedereen naar een verklaring. Maar als men eenmaal weet waarom een film succesvol is zouden er meer van zulke films zijn.''

Voor een Nederlander die nog nooit van Michael Herbig of Bully heeft gehoord is de hype rond de film moeilijk te begrijpen. In elk gesprek met Duitsers over de film kijkt de gesprekspartner verbaasd bij het horen van het antwoord op de vraag die elke keer voorbij komt: wanneer is Der Bully in Nederland in de bioscopen te zien?