Het wordt weer leuk in het Vaticaan

Het heeft even geduurd, ruwweg zo'n 2.000 jaar, maar het Vaticaan heeft nu toch de menselijke waardigheid ontdekt van de man én van de vrouw, concludeert Huub van 't Hek

De brief van het Vaticaan aan de bisschoppen van de rooms-katholieke kerk over de samenwerking van mannen en vrouwen in de kerk en in de wereld is in al zijn eenvoud ronduit geniaal. Het document houdt niet zomaar een koerswijziging in, het is een revolutionaire bom onder de geschiedenis en het beleid van de paus, de curie en de bisschoppen.

Rome geloofde in het oude beeld van de man, zijn weggenomen rib en het ontstaan van de vrouw. Voeg daarbij het oude Griekse beeld dat vrouwen geen wezenlijke bijdrage leveren aan het ontstaan van het kind vrouwen zijn niet meer dan wandelende baarmoeders en iedereen begrijpt waarom aan vrouwen de maatschappelijk relevante wil is ontzegd.

Het proefschrift van Karl Ernst von Baer uit 1827 over de werking van het vrouwelijk ei bij zoogdieren en de mens bewees het tegendeel. Het toonde al aan dat de kerk zich inzake het moederschap beroept op biologische onzin, dat de kerk in het algemeen de vrouw benadert op basis van biologische fantasie.

Nu komt uit Rome opeens deze meer dan fundamentele verandering. Het Vaticaan kiest voor de visie die de gelovige en ongelovige mensen sinds jaar en dag verkondigen. Eindelijk de erkenning dat het verschijnsel mens twee kanten heeft, de mannelijke en de vrouwelijke, die geroepen zijn om samen te werken.

De reden hiervoor is dat het voortbestaan van de kerk op het spel staat. Daar is iedereen in Rome van doordrongen. Die toekomst is uitsluitend veilig te stellen met een revolutionaire knieval voor de wereldlijke emancipatie van de vrouw. Daar is de westerse wereld al bijna tweehonderd jaar mee bezig. Eindelijk volgt de kerk deze niet meer te ontkennen waarheid.

Natuurlijk volgt het verzonden document de in de eeuwen der eeuwen gebruikte terminologie van de kerk als de bruid van Christus en Maria als de dochter van Zion. Dat is eeuwenoude beeldtaal die wij aan de apostel Paulus hebben te danken. Hij is de grondlegger van het verheerlijken van de taal van het hoofd en daarmee van het afwijzen van de taal van het lichaam. Vrouwen werden gezien als de vertegenwoordigers van de taal van het lichaam en dienden dus ondergeschikt te zijn aan de vertegenwoordigers van de taal van het hoofd, de mannen.

De taal van het hoofd veroorzaakt ongeveer elke 500 jaar een grote crisis. Voor wie het wil nalezen : 496 (koning Clovis), 1054 (scheiding Rome en Constantinopel) en 1517 (Hervorming). Jaartallen die verbonden zijn met diepe, kerkelijke crises in politieke - en geloofsovertuigingen.

Anno 2004 zijn wij weer zover. Von Baer heeft in 1827 zijn werk al gedaan en zijn waarheid kan niet langer worden ontkend. De conservatieve kardinaal Ratzinger wordt gedwongen om een stuk te produceren dat de vrouw als vrouw erkent en volledig integreert in de samenleving. Tegelijkertijd verschijnt er een stuk over de integratie van de sport in de kerk. Voor sport dient hier gelezen te worden : de taal van het lichaam. Ook hier is gekozen voor de bijna verzwegen, maar wel uiterst revolutionaire weg. En tot aller verbazing leidt uitgerekend Ratzinger ons op dat pad.

Magistraal poetst hij tweeduizend jaar ontkenning van tafel. Het gaat nu om de erkenning van de vrouw als vrouw en de man als man. Het gaat vanaf nu om de erkenning van het paar, de mens. Geen vijandschap, maar samenwerking. Liever een knieval voor de wereldlijke emancipatie van de vrouw dan de voortdurende confrontatie met de kindermisbruikende lichaamstaal van de priesters, bisschoppen en kardinalen.

Aartsbisschop Amato, de secretaris van de Congregatio de Propaganda Fide, vat zijn conclusies in twee woorden samen : herontdekking en omkering. Herontdekking van de menselijke waardigheid van de man en de vrouw. En omkering van de man en de vrouw naar hun oorspronkelijke identiteit als beeld van God.

De gevolgen van het nieuwe denken laten zich niet in één keer overzien. De argumenten die de kerk heeft aangedragen om de oude positie van de vrouw te verdedigen, waren alle van biologische aard. Die argumenten zijn nu van tafel.

Dat heeft consequenties voor het vertellen van het kerstverhaal. Niets staat nu meer het opnemen van de vrouw in het priester- en bisschopsambt in de weg. Dat wordt de revolutionaire taak voor de nieuwe paus. Het wordt weer leuk in Rome.

Huub van `t Hek is organisatie- en communicatieadviseur