Ben ik wel ingeburgerd?

Inburgeren? Daar zou ik nou echt geen Chinees woord voor weten. Ik woon nu alweer bijna zes jaar in China, maar kan ik daarmee ook zeggen dat ik hier naar Nederlandse maatstaven `ingeburgerd' ben?

Dat had ik me vóór mijn bezoek van deze zomer aan Nederland eigenlijk nooit zo afgevraagd, maar door de hevige discussies over de voor- en nadelen van gedwongen inburgering van niet-Europeanen in Nederland, begon ik me af te vragen hoe zoiets in China eigenlijk in zijn werk gaat.

Ik woon en werk hier in Peking als niet-Aziatische buitenlander. Iedereen kan meteen zien dat ik `anders' ben, want ik heb een andere kleur. Voordat ik hier kwam, moest ik aantonen dat ik werk had, anders zou ik geen visum krijgen. Kennis van de Chinese taal en cultuur was daarbij geen eis, en eenmaal in China heb ik ook nooit hoeven bewijzen dat ik de taal voldoende sprak. Integendeel, zou ik bijna zeggen. Iedereen gaat er bijna automatisch vanuit dat ik geen Chinees spreek, en als een buitenlander ook maar een paar woordjes spreekt, wordt dat meteen al gezien als een bijzonder knappe prestatie die beloond moet worden met een serie complimentjes. De meeste mensen gaan er gewoon vanuit dat je het wel nooit zult leren. Dat wordt wel als lastig in de omgang, maar nooit als ongepast of onacceptabel ervaren. Als je hier kunt overleven zonder kennis van de taal, dan is dat prima. Daar zal verder niemand zich mee bemoeien.

En de Chinese overheid? Die is er vooral trots op dat het land steeds verder internationaliseert, en zowel instanties als burgers doen hun best om steeds meer informatie ook in het Engels ter beschikking te stellen. Je ziet steeds meer Engelse bewegwijzering, je kunt Engels kiezen bij de internationale geldautomaten, en ook de Engelstaligheid onder de bevolking neemt toe.

Natuurlijk zou de Chinese overheid het wel heel prettig vinden als juist ik de Chinese `normen en waarden' zou accepteren, want als journalist zou ik die dan mooi kunnen uitleggen en verdedigen tegenover de buitenwereld, waar men in Chinese ogen vaak te weinig begrip heeft voor waarom het in China gaat zoals het gaat.

Maar helaas, op veel punten deel ik de Chinese normen en waarden niet, en dat wordt er naarmate ik langer in China ben ook eigenlijk helemaal niet beter op. Zo blijf ik de doodstraf afwijzen, terwijl niet alleen de overheid, maar ook de gewone man die over het algemeen als een onmisbaar element in het strafrecht ziet.

En een partner? Is die Chinees, of komt die uit mijn `land van herkomst'? Het laatste, maar ook daar vindt niemand iets vreemds aan. Een huwelijk met een Chinees mag overigens ook, maar dat wordt niet als meer of minder wenselijk gezien dan een partnerschap met iemand uit Nederland. Zoiets mag ik helemaal zelf weten.

Waarom heeft China kennelijk geen moeite met zaken waar Nederland momenteel erg over valt? Ik vermoed dat zowel de Chinese als de Nederlandse houding uiteindelijk meer met economische dan met morele principes te maken heeft. Ik ben hier welkom zolang ik in mijn eigen levensonderhoud weet te voorzien. Ik kan geen aanspraak maken op Chinese bijstands- of pensioenuitkeringen, al was het alleen maar omdat die er nauwelijks zijn. Als ik ziek word, betaalt mijn particuliere ziektekostenverzekering en zodra ik werkloos word, moet ik het land verlaten.

Ik mag China dus vooral geen geld kosten, maar aanpassen hoef ik me niet. Ik mag ook de wet niet overtreden, maar verder komen noch de overheid noch de burgers op het idee dat ze ook maar iets te zeggen zouden hebben over mijn normen en waarden, over mijn taalniveau of over mijn kennis van bijvoorbeeld het Chinese staatsbestel.

Het is trouwens aardig om te bedenken hoe Nederland de inburgering van bijvoorbeeld Chinezen die naar ons land willen komen, in de praktijk wil regelen. Een cursus Nederlands en Nederlandkunde op verschillende plaatsen in China voordat de Chinezen naar Nederland mogen afreizen? Dat zal nog knap lastig te organiseren blijken.

Het is opvallend dat de huidige Nederlandse inburgeringsdrift zich voornamelijk lijkt te richten op die groepen die mogelijk aanspraak gaan maken op de Nederlandse staatskas, of die dat nu al doen. Zou het dan niet veel eerlijker zijn om maar gewoon van iedere nieuwkomer te eisen dat hij of zij in zijn eigen levensonderhoud kan voorzien?