Adolf Hitler als tussenshot

Fier wappert de hakenkruisvlag en massaal brengt het stadion de Hitler-groet. Hoog boven zijn volk verheven overziet de Führer de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn. Leni Riefenstahl regisseerde daar ,,de moeder van alle sportregistraties'', zegt Hans Goedkoop in de informatieve inleiding op Olympia 1936, die vanavond voor het eerst integraal op de Nederlandse televisie wordt uitgezonden. Aan de letterlijke vooravond van de Olympische Spelen van 2004, die morgen in Athene beginnen.

In het oude Griekenland begint ook het imposante beeldverslag, dat Riefenstahl destijds voor anderhalf miljoen Reichsmark heeft gemaakt. Althans: met standbeelden uit de oudheid, die ze via knappe trucages laat overvloeien in heroïsch gefilmde discuswerpers en kogelstoters uit haar tegenwoordige tijd. En al meteen valt op hoe haar aandacht steeds naar de gespannen spier- en dijpartijen van zulke sporters gaat. Haar film dweept met de Körperkultur die ook de esthetiek van het Derde Rijk bepaalde.

Al vaak is verteld hoe Riefenstahl haar dertig cameralieden commandeerde, en hoeveel noviteiten ze introduceerde. Andere tijden laat er wondermooie werkopnamen van zien – en het resultaat is inderdaad nog steeds verbluffend. Vooral in de tweede helft van de film, als ze zich nauwelijks meer om namen en uitslagen bekommert, zien we de wonderbaarlijkste camerastandpunten en de meest geslaagde staaltjes van slow motion. Met de schoonspringscènes als tijdloos gebleven hoogtepunt. Maar in het begin is het soms even doorbijten, want niet alles is nu nog net zo bijzonder als toen. Al was het maar, omdat Olympia een stijl van sportfilmen introduceerde, die nadien bijna gemeengoed is geworden.

Propagandistisch lijkt me de film hooguit als het om de lichaamscultuur gaat. Het was niet de schuld van Riefenstahl, dat er overal hakenkruisvlaggen hingen. Ook niet, dat het zo idyllisch gefilmde Olympisch dorp – met glanzend blote mannen in de sauna – later een barakkenkamp van de Wehrmacht werd. En evenmin dat Adolf Hitler de gastheer was. Hier doet hij voortdurend dienst als tussenshot. Maar hij was er nu eenmaal.

Andere tijden special: Olympia, Ned.3, 19.02-22.00u.