Islamitisch bankieren

De toezichthouder op de Britse financiële markten, de FSA, heeft het zogenoemde `islamitisch bankieren' welkom geheten. De toelating van een kleine islamitische bank is politiek verstandig, maar in de praktijk stelt het islamitisch bankieren niet veel voor. Het biedt niets meer dan een religieuze dekmantel voor conventionele bankproducten.

Het is makkelijk te bedenken waarom de FSA zich vriendelijk wil opstellen jegens het islamitisch bankieren. Dankzij de olie en de handel zijn veel moslims rijk geworden. De autoriteiten willen niet dat religieuze overwegingen de bedrijvigheid in de weg staan.

Ook de angst voor terrorisme speelt een rol. De westerse regeringen doen hun uiterste best gevoeligheid te tonen voor de legitieme aspiraties van moslims. Bovendien is het eenvoudiger gereguleerde instellingen in de gaten te houden dan de informele banksector, die veelvuldig door terroristen is gebruikt.

De commerciële en politieke logica van de stap van de FSA is in orde. Maar het is de moeite waard je af te vragen wat er zo bijzonder is aan islamitisch bankieren. Het antwoord luidt: niet veel.

De reden is dat de praktijk dikwijls in tegenspraak is met de theorie. In theorie is elke vorm van rentebetaling in strijd met de religieuze wetten. In de praktijk brengen alle islamitische banken rente in rekening, alleen noemen ze het anders. Een typisch islamitische hypotheek heet onder het islamitisch recht een lease, maar in alle aspecten die ertoe doen – rentepercentage, titel, aflossing en executie – is zij identiek aan een gewone rentedragende hypotheek. De FSA zal islamitische consumentenkredieten als leningen classificeren, waarvoor de gebruikelijke bepalingen ten aanzien van rentepercentages gelden.

Deze paradox vloeit voort uit de geschiedenis. Het islamitisch bankieren is ontwikkeld als onderdeel van een speurtocht naar een tegenwicht tegen de politieke en economische neergang van de moslimwereld. Maar door die neergang werd het onmogelijk westerse zakenpraktijken de rug toe te keren.

Een ongemakkelijk compromis was het gevolg.

Het besluit om zowel de letter van de islamitische wet als de geest van het westerse kapitalisme te volgen zorgt ervoor dat het islamitisch bankieren een beetje belachelijke indruk maakt. Zelfs een paar moslimgeleerden hebben geklaagd dat de schijn dat rentebetalingen vermeden worden indruist tegen de geest van vertrouwen en openheid die de godsdienst uitstraalt. Het druist zeker in tegen de geest van transparantie die het moderne bankieren omgeeft.

Onder redactie van Hugo Dixon.

Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com.

Vertaling Menno Grootveld.