Alles vanonder de Gouden Bogen

Dit is de droom van elke achtjarige, zegt Morgan Spurlock, en hij zet zijn tanden in een hamburger. Hij is nog maar net begonnen aan zijn dieet van dertig dagen McDonald's. Dertig dagen ontbijt, lunch en avondeten, tussendoortjes en dorstlessers, alles moet onder de gouden bogen van de levensgrote M vandaan komen, die wereldwijd het symbool is voor vrijheid en welvaart. En voor een betaalbare vette hap, die in Peking hetzelfde behoort te smaken als in Parijs. Wat Spurlock vergeet te beklemtonen is dat die uitgekiende combinatie van te veel vet, zout en suiker, die elk gerecht op de menukaart van de fast food-gigant doet smaken naar moedermelk in het kwadraat, voor kinderen niet het hoofddoel is om bij `de Mac' te willen eten. Dat zijn de cadeautjes die ze bij het Happy Meal krijgen. Speelgoed bij je eten! Dan smaakt alles.

Als je Super Size Me hebt gezien ben je even vergeten waarom Morgan Spurlock, 33 jaar en kerngezond, ook alweer aan zijn wonderlijke missie is begonnen. Maar trek in een hamburger heb je niet. Dat te veel fast food slecht is voor de gezondheid, weten we ook zo wel. Spurlocks filmdebuut beweert niets wat bijvoorbeeld niet al in het geruchtmakende boek Fast Food Nation van Eric Schlosser stond. Al is het wel schrikken dat de gezondheid van Spurlock, die zich tijdens zijn McDieet laat bijstaan door een leger van artsen en diëtisten, zo snel wordt aangetast. Na drie weken ziet zijn lever er bijvoorbeeld uit als die van een doorgewinterde alcoholist. Een van de artsen vergelijkt hem met veel smaak met paté. Foie gras lusten we voorlopig ook niet meer.

Spurlock eet dan ook niet de kleine porties en de salades van de menukaart, omdat hij wil bewijzen dat McDonald's met zijn agressieve marketingmethoden bijdraagt aan de vetzucht die in Amerika inmiddels het roken als oorzaak van een vermijdbare doodsoorzaak van de eerste plaats heeft verdrongen. Hij wil de twee meisjes helpen die een rechtszaak tegen McDonald's begonnen omdat ze hun overgewicht wijten aan de verslavende werking van de cheeseburgers en milkshakes. Dus het zijn Big Macs en grote hoeveelheden die Spurlock naar binnen propt. Niet in de minste plaats omdat hij vaak binnen twee uur na een McMaaltijd alweer honger had.

Algemeen Dagblad-journalist Wim Meij toonde de afgelopen dertig dagen aan dat je bij McDonald's ook kunt afvallen als je wilt, maar die bevindingen maken Super Size Me niet direct ongeldig. Net zomin als het feit dat McDonald's in de weken na het stormachtige succes van de film op het Filmfestival van Sundance de super size-porties afschafte zijn gelijk bewijst.

Wat mist is de sociale context. Super Size Me klaagt `corporate America' aan, niet de omstandigheden in een land waar bijna iedereen of te hard werkt om dagelijks te koken of te weinig geld heeft voor de verrukkelijke veganistische maaltijden die Spurlocks vriendin hem voorschotelt, met artisjokken en geroosterde aubergines.

Spurlocks film houdt het midden tussen activisme en performance, hij is een soort kruising tussen Michael Moore en Jackass. Johnny Knoxville en de zijnen weten ook wel dat je niet in een regenton van een helling moet rollen als je geen blauwe plekken wilt oplopen. Ze willen, net als Morgan Spurlock, weten hoe ver je precies kunt gaan. Spurlock, die vijf keer werd afgewezen voor de filmopleiding aan de universiteit van Californie, stamt uit dezelfde MTV-school als Knoxville. Hij bedacht en presenteerde voor de muziekzender de show `I Bet You Will', waarin de deelnemers werden betaald om de raarste opdrachten te vervullen. Met het documentaire genre heeft dat allemaal weinig te maken. De kick van Super Size Me is om een redenering ad absurdum door te voeren en dan maar te zien waar het schip strandt. Prettig misselijk word je er als toeschouwer in ieder geval wel van. Vooral omdat Spurlock ondanks (gespeeld?) gekerm en gezucht maar smakelijk blijft dooreten. Echte conclusies trekt hij niet. Wat dat betreft is hij toch meer een Moore-light.

Het stunt-engagement van Spurlock en Michael Moore is een opvallende trend in de documentaire filmerij. Het dwingt de toeschouwer niet zozeer om zich te laten meeslepen of overtuigen, maar om eigenlijk al van tevoren kleur te bekennen en zijn overtuigingen te toetsen aan het voorgeschotelde product. Oppervlakkig gezien lijkt Super Size Me een kamikaze-film met als motto het aloude `If you can't beat them, join them', fast food voor filmjunkies. Uiteindelijk dwingt hij echter tot kritisch consumentisme. Geen slechte boodschap.

Super Size Me. Regie: Morgan Spurlock. In: 9 bioscopen.