Stof tot overpeinzen

Heb ik dat weer? Dit weer. Een paar maanden geleden belde de NRC of ik een weekje wilde Zomerkijken. Leek me wel leuk maar wie rekent er dan op postbodes in korte broek (verworven recht!) als symptoom van de 35ste hittegolf sinds 1901? Wie verwacht zulke zeldzame zwoele zomeravonden waarop je het wel uit je hoofd zal laten om voor de tv te gaan plakken. En zeker niet om op zo'n avond als gisteren te kijken naar Terug op de werkvloer, Opsporing verzocht, de Lama's. En op Het zonnetje in huis zit je al helemaal niet te wachten. Maar kijk, de RVU biedt uitkomst met Stof, een filosofisch programma, dit keer over `Waarom werken we zo hard?' Een programma van een half uurtje tussen half negen en negen. Dat moest te doen zijn.

Filosoof Bas Haring (jong en niet zo'n cliché als de Nu even niet-filosoof uit de Sterspot van Centerparcs) presenteert het in rap tempo. Hij heeft meer vragen dan antwoorden. Aan een strategie-consultant (70 uur per week) geeft het werk de uitdaging die hij nodig heeft. Hij zou er niet buiten kunnen. Een gepensioneerde PTT'er heeft na 40 jaar hard werken een lintje gekregen en daar is hij trots op. Een boswachter zat eerst lucratief in de automatisering, maar zijn hart zat er niet bij. Nu wel. De doelen van zijn werk zijn minder belangrijk geworden dan het beleven ervan in de natuur. En allicht heeft hij Harings instemming. Een jaar of tien trainen voor een Olympische medaille is een stuk langer dan het geluksmoment waarop je de medaille wint. Je moet dus het trainen zelf leuk vinden.

Waarom werken we zo hard? Kan het niet wat minder? Natuurlijk, zegt Haring. Zeker niet, zegt baas Kleisterlee van Philips. De kinderen in de VS, China en Korea worden in competitie opgevoed. Ze moeten op school de beste zijn. Die cultuur moet er bij ons ook komen, want anders wordt Nederland het museum van de wereld. Nou en? Wat is er tegen een mooi museum?

Bas Haring zegt zelf hard te werken omdat hij een beter televisieprogramma wil maken dan anderen. Slaagt hij erin? Het zit in ieder geval goed in elkaar en is modern vormgegeven. Maar hij weet niet waarom hij beter wil zijn. En stel dat hij het is, wat dan nog?

Ik weet niet wat wijs is, zegt de filosoof, maar het is verstandig om bij jezelf te rade te gaan naar de drijfveren. Het is handig te weten hoe het komt dat je wilt wat je wilt.

Goed, daar gaan we dan. Waarom zei ik (als gepensioneerde) ja toen de NRC mij vroeg Zomerkijker te worden, waardoor ik nu achter de tv en de pc moet zitten terwijl mijn buurman in een tuinstoel aan de pils zit. Waarom haalt een mens ook als het niet echt nodig is verplichtingen op zijn hals? IJdelheid? Ach ambitie? Nu nog? Zal ik het er maar op houden dat ik gelukkig word van presteren. Nou, gelukkig. Voldoening, dat is het. Hoewel. Eer? Dat is nog maar de vraag. Gewoon bezig zijn dan, maar er zijn makkelijker bezigheden. Minister Brinkhorst ziet je wel zitten als je doorwerkt. Je brengt belastinggeld binnen. Ja, ik geloof dat ik het daar maar voor doe, voor de medemens, om de verzorgingsstaat in stand te houden. Ach, ik vind het gewoon leuk, maar ook niet altijd. Ik weet het gewoon niet. En dat zijn precies de woorden waar Stof mee eindigt. Dat heb ik dus van het programma opgestoken: dat ik het niet weet.

Ik heb vanmorgen even op www.kijkonderzoek.nl gekeken hoeveel mensen mensen er met mij mee gekeken hebben. Dat waren er 108.000. Wedden dat ik de enige ben die er een stukje over schrijft? Die gedachte vind ik toch ook wel weer iets hebben.

Overigens was het programma een herhaling dus zo hard werken ze bij de RVU nou ook weer niet.