De omgekeerde campinghausse

Geen campinghausse, deze zomer. Het sentiment onder beleggers wordt gelaten. De beurs zakt weg, vanavond verhogen de Amerikanen wellicht weer hun rente.

Hete zomer, brakke beurs.

Zomer 2001 kelderde de aandelenmarkt, zomer 2002 was het nog erger, vorig jaar scheen de zon op de koersen, maar nu is de beursgraadmeter AEX na een zigzagbeweging omlaag maar 14 punten verwijderd van de `magische' 300-puntengrens. Weer geen campinghausse, zoals eind jaren negentig, toen stijgende temperaturen op de camping hand in hand gingen met druk mobiel telefoonverkeer met de beursorderlijnen en oplopende beurskoersen.

,,Dit is eerder een omgekeerde campinghausse'', zegt Alex Otto, beleggingsdirecteur bij verzekeraar Delta Lloyd. ,,Er is weinig omzet, weinig mensen zitten op hun plek, daghandelaren zetten koersen lager.''

Afgelopen vrijdag verraste de bijna-stagnatie van de Amerikaanse banengroei in juli de financiële markten, en hup, daar gingen de koersen: omlaag. De tegenvallende groei leek de positieve prognoses van de Amerikaanse centralebankchef Alan Greenspan te weerspreken. ,,Zit Greenspan wel goed? vragen mensen op de markt zich af'', zegt Lukas Daalder, financieel analist bij Bank Oyens & Van Eeghen. ,,Zo niet, hoe goed zitten wij dan nog?''

De financiële experts zijn het gewend. Amerika zet de trend en Greenspan, die de beurzen sinds zijn benoeming als bankchef op 11 augustus 1987 aan de hand heeft genomen, is hun baken in bange dagen. Vanavond (Nederlandse tijd) beslissen de 78-jarige centrale bankier en zijn collega's of zij de Amerikaanse rente opnieuw verhogen. Zes weken geleden trokken zij voor het eerst in vier jaar de rente omhoog, toen met 0,25 procentpunt naar 1,25 procent.

De Amerikaanse rentestijging is maar een van de economische trends die de sombermannen een steuntje in de rug geeft. Politieke instabiliteit is aan de orde van de dag, met Amerikaanse presidentsverkiezingen in aantocht, aanslagen in Irak en Saoedi-Arabië en dreigende aanslagen in Amerika en Europa. Ook al stijgt de Amerikaanse beurs in een presidentsverkiezingsjaar gemiddeld 11 procent, zo leert het verleden.

De olieprijzen schieten omhoog alsof het internetaandelen zijn voordat de speculatieballon in maart 2000 werd doorgeprikt. Analist Daalder rept onverbloemd van een olieprijs luchtbel, een bubbel.

In tijden van onzekerheid bepaalt het sentiment de richting van de markt. Hoe is de stemming? ,,Zeer broos'', oordeelt Otto. ,,Iets meer gelatenheid'', vindt Daalder. Inderdaad, dat is de stemming bij beleggingsclub `De gulden stock'. Al blijven de zestien leden aandelen kopen. ,,Ik ben van nature optimistisch, maar ik weet het nu ook niet meer,''zegt voorzitter Henk van 't Holt die vorige maand nog voorspelde dat de AEX nu op 345 stond. Stand vanochtend: 314. ,,De cijfers van bedrijven zijn goed, maar de beurs reageert niet meer. Somberheid is troef.''

In de portefeuille van de beleggingsclub, die dit jaar het vijfjarige jubileum viert, zitten aandelen als ING, het biofarmafund, Heineken Holding en het Amerikaanse Intel. De portefeuille – momenteel 22.000 euro waard – rendeerde dit jaar minus één procent, wel beter dan de beurs. Een gokje durven deze particuliere beleggers overigens nog te nemen. Tijdens de maandelijkse vergadering mag een lid een belegging voorstellen waar geen nee tegen gezegd mag worden, een regeling die werd ingesteld nadat de forse koersdalingen voor teveel voorzichtigheid zorgden.

,,Het werd een beetje saai'', aldus Van `t Holt die zegt te beleggen via het JBF-systeem. ,,Ik doe het op z'n janboerenfluitjes, op gevoel''. Door deze regeling kocht `De gulden stock' al aandelen Intel en ING. Of er overmorgen tijdens de augustus-vergadering zo'n voorstel kan worden gedaan is twijfelachtig. ,,Volgens mij is het geld op.''

Het geld van de professionele beleggers is nooit op. Zij moeten pensioenpremies beleggen, verzekeringspremies, het geld dat particulieren in een beleggingshypotheek steken, of in een beleggingsfonds. De paniekerige stemming twee jaar geleden en in maart vorig jaar, toen de koersen diep daalden, is nu niet waarneembaar, zeggen Otto en Daalder onafhankelijk van elkaar. Nederlandse pensioenfondsen kochten nog voor 4 miljard euro aandelen bij in het eerste kwartaal, maar particulieren hielden de hand op de knip.

De professionele beleggers kijken als vanouds naar de economische trends en proberen de fundamentele ontwikkelingen te scheiden van de dagelijkse koerssprongen. Maar dat valt hen niet mee de afgelopen jaren. ,,De kleinste trend wordt opgeblazen tot iets zwaars'', zegt Daalder. En dan reageert iedereen. En het heeft geen zin om tegen de trends van de dag in te gaan. Ook al blazen die trends zichzelf op tot financiële luchtbellen. Daalder somt op: internet, China, India.

Wat denken Daalder en Otto? Los van elkaar noemen zij de financiële aandelen: het dividend op aandelen als ABN Amro en ING, maar ook van KPN, levert alleen al meer dan vijf procent op, terwijl een staatslening van tien jaar maar vier procent rente geeft. Rendement maken is een `moetje' voor beleggers. Otto:,,Als dat soort aandelen wegzakt, hou ik vriendelijk mijn hand eronder om 't op te vangen.''