`Wij zijn tegen geweld Najaf'

In de heilige stad Najaf is de shi'itische opstand tegen de Amerikaanse `bezetters' van Irak weer opgelaaid.

Drie maanden geleden benoemden de Amerikanen de 36-jarige Adnan al-Zarfi tot gouverneur van de provincie Najaf. In 1988 werd hij onder Saddam Hussein tot levenslang veroordeeld, maar drie jaar later wist hij te ontsnappen en vluchtte hij via Saoedi-Arabië naar de Verenigde Staten.

Nu zit hij verschanst in het gouvernementsgebouw in de shi'itische heilige stad Najaf, en aan de bewaking rond het gebouw is af te zien dat zijn levensbehoud ook duidelijk een Amerikaans belang is. Na omrijden en het passeren van verschillende Iraakse controleposten, stuit je uiteindelijk op Amerikaanse soldaten die belast zijn met de persoonlijke bewaking van de gouverneur. Pas als Al-Zarfi persoonlijk zijn toestemming geeft, laten zij de bezoeker toe.

De gouverneur wil het vooral hebben over de vooruitgang die de afgelopen tijd is gemaakt bij de wederopbouw in Najaf. Hij wijst op een lange lijst van openbare aanbestedingen die aan een muur van zijn kantoor hangt. Maar uiteindelijk geeft hij toe dat veiligheidsproblemen voor vertraging zorgen. ,,Er is veel sabotage. In de afgelopen weken hebben wij hier in Najaf voor meer dan drie miljoen dollar aan schade geleden'', zegt hij.

De gouverneur legt uit dat de Iraakse autoriteiten, in samenwerking met de Amerikaanse veiligheidsmacht, de controle over de provincie Najaf vast in handen hebben. ,,Wij controleren de hele provincie'', zegt hij.

Maar er is één plek waar die controle wat minder is: dat is het gebied in de stad Najaf waar het graf van Ali ibn Abu Talib, schoonzoon en neef van de profeet Mohammed, is gevestigd, en waar ook een moskee met een gouden koepel staat waar de radicale shi'itische leider Muqtada al-Sadr iedere vrijdag de gelovigen toespreekt. Juist de afgelopen dagen zijn daar de gevechten tussen de milities van Al-Sadr en soldaten van de Amerikaanse veiligheidsmacht weer in volle hevigheid opgelaaid – met naar Amerikaanse schattingen honderden doden aan de zijde van Al-Sadr.

Ook elders in Irak, in Kerbala, Armarra en in de wijk Sadr-City van de hoofdstad Bagdad is de shi'itische opstand tot uitbarsting gekomen. Vanochtend nog liet Al-Sadr weten dat hij en zijn mannen zich ,,tot de laatste druppel bloed'' zullen verdedigen tegen de Amerikaanse bezetting van Najaf en de andere shi'itische plaatsen in Irak.

Zo is de stellige verzekering van gouverneur Adnan al-Zarfi dat er, in samenspraak met de Iraakse premier Iyad Allawi, ,,een politieke oplossing wordt gevonden'' voor het conflict met Al-Sadr al weer ingehaald door de politieke realiteit in Najaf.

Voor sjeik Ahmed al-Sheibani is dat geen verrassing. Hij is woordvoerder van de `Sadristen'in Najaf en geeft les aan de Madrassa al-Qawam in de stad. Overal waar het `leger van de Mahdi', de militie van Muqtada al-Sadr, aanwezig is, legt hij uit, worden geen autobommen tot ontploffing gebracht. ,,Wij zijn tegen het geweld en de verwoesting. We willen een vreedzame regeling.'', betoogt hij. ,,Onze aanwezigheid hier is in de allereerste plaats een reactie op het feit dat de vijanden van de Amerikanen hier dichtbij de heilige plaatsen bommen laten ontploffen. Wij kunnen dat niet zomaar laten gebeuren. Dat is de reden waarom al-Sadr bevel heeft gegeven de schrijn hier en de Hoessein-schrijn in Kerbala met ons leven de beschermen'', zegt hij.

Afgelopen juni sloten de Amerikanen, ook al naar zware gevechten in april en mei, een bestand met het leger van Al-Sadr.

,,Sindsdien zijn er, wat betreft de veiligheid, twee Najafs: een deel dat wordt gecontroleerd door de gouverneur en een deel dat wordt gecontroleerd door onze strijdgroepen'', schetst sjeik Al-Sheiban

,,De (Amerikaanse) bezettingstroepen doen hun uiterste best onze militie in een kwaad daglicht te plaatsen, maar dat is hen tot nog toe niet gelukt. Na het schandaal in de gevangenis van Abu Ghraib (dat in april naar buiten kwam) hebben zij hier voorgoed alle geloofwaardigheid verloren. Zelfs de Duitse kanselier Schröder heeft dat vastgesteld. Wij geloven in onze zaak en dat is veel meer dan de Amerikanen kunnen zeggen. Daarom hebben wij ook de kracht om hen uit het land te verdrijven.''

Dat het in juni gesloten bestand vroeg of laat zou barsten, kondigde zich vorige week al aan toen Amerikaanse soldaten met tien Humvees de lijfwachten rond het huis van Muqtada al-Sadr aanvielen en ze probeerden al-Sadr zelf te grijpen, zegt Ahmed al-Sheibani.

,,Die aanval druist in tegen de regels van het akkoord dat de Amerikanen zelf hebben geregeld tussen ons en de Iraakse overheid. De bezetter kan het niet ontkennen. Ze gebruikten ook mortiergranaten, maar de aanval werd afgeslagen en ze trokken zicht terug. Een massa volk kwam toegesneld. Dus er is eigenlijk helemaal geen akkoord. De Amerikanen willen Al-Sadr arresteren of hem doden, wat (premier) Allawi ook beweert of voorstelt aan politieke oplossingen.''

De afgelopen maanden was de situatie in Najaf relatief stabiel, maar met die betrekkelijke rust is nu gedaan. ,,De Amerikanen schieten hun eigen bestand aan diggelen'', concludeert sjeik Al-Sheibani. ,,Na de aanval op Al-Sadr's huis vrees ik ook zelf bezoek te krijgen. Ik sta op de lijst van leiders die ze willen arresteren.''

En, wijst hij op het verschil van perspectief: ,,De Amerikanen zijn er heilig van overtuigd dat er geen veiligheid komt zolang Muqtada niet is opgepakt, terwijl wij er juist van uit gaan dat er geen vrede mogelijk is zolang de Amerikaanse bezetters hier in het land zijn.''

Dat de VS en de Iraakse autoriteiten Al-Sadr graag in handen willen hebben, heeft te maken met de beschuldiging dat de shi'itische leider vorig jaar april achter de moord zat op de hoge geestelijke Al-Khoei. Maar volgens sjeik Al-Sheibani is die aantijging achterhaald. Want, zegt hij, de familie van Al-Khoei heeft de aanklacht inmiddels zelf weer ingetrokken.

,,De Amerikanen zijn duidelijk heel selectief in hun eisen voor gerechtigheid. Het is dom van hen dit met Al-Sadr te proberen. Het mag hen gelukt zijn in het geval van 9/11 met Osama Bin Laden, maar het is mislukt met Muqtada.''

Maar, zegt sjeik Al-Sheibani, de Amerikanen begingen een nog veel grotere blunder. ,,Ze vielen Falluja (in de zogenoemde sunnietische driehoek) en het shi'itische heiligdom hier in Najaf tegelijkertijd aan. Daardoor brachten ze de twee verzetsbewegingen (van shi'ieten en sunnieten) bijeen. Saddam Hoessein was wel snugger genoeg om dat niet te laten gebeuren. Nu staan alle Iraakse moslims, shi'ieten én sunnieten, gezamenlijk op tegen de bezetter. We zijn allemaal Irakezen. Door het Amerikaanse arrogante geknoei zie je nu dat ook in sunnietische steden als Falluja, Baquba en Samarra de affiches worden opgehangen van Muqtada al-Sadr en de (shi'itische) martelaar Al-Hakim.''

,,Kijk naar de toestand in dit land. De mensen leven 80 procent van de tijd zonder stroom en het rioolwater staat in de straten te stinken. Dat is geen pretje in het heetst van de zomer. Het enige dat nog wel werkt is de oliesector. Die beschermen ze.''

Maar juist daar heeft de gewone op straat geen belang bij, zegt sjeik Al-Sheibani.

,,De mensen vergelijken dit met de aanpak van Saddam Hoessein. Die zorgde er tenminste telkens weer voor dat waterleidingen en electriciteitsvoorziening, of de bruggen die hij zelf had laten kapotschieten, snel weer werden hersteld om de mensen niet nog meer van zich te vervreemden. De Amerikanen plunderen dit land leeg, en hebben helemaal geen oog voor dergelijke gevoeligheden.''

,,De Amerikanen zijn uit op een nieuwe ronde. Wij zijn klaar voor de intifada'' zegt Al-Sheibani ten afscheid. Daags na het gesprek lijkt zijn voorspelling te worden bewaardheid.