Gun mij toch eens mijn vaderrol!

Neurologe Petra Poels gaat op de Opiniepagina van 5 augustus in op de brief van het Vaticaan waarin enerzijds het verschil tussen man en vrouw wordt benadrukt en anderzijds de oproep wordt gedaan om onrechtvaardige seksuele discriminatie op terreinen als onderwijs, werk, gezin en de toegang tot diensten te bestrijden. Haar oproep: `Laat het Vaticaan de vaderrol eens belichten' is echter volkomen aan het verkeerde adres gericht. Het zijn de vrouwen en moeders van nu die ons vaders de gewenste vaderrol nu eens eindelijk moeten gunnen. Poels benadrukt in haar stuk dat de heren in Rome `hoogbejaard' zijn en ,,geen enkele ervaring schijnen te hebben met liefdesrelaties, seksuele omgang, met kinderen krijgen of opvoeden'' en dat zowel paus Johannes Paulus II als kardinaal Ratzinger ,,waarschijnlijk nooit een baby heeft gewiegd, laat staan een babyluier verschoond''. Dat moge zo zijn, maar dat ontzegt ze niet het recht om deel te nemen aan een debat dat door de hele samenleving wordt gevoerd. Een debat dat bovendien wél de kern raakt van het vraagstuk van emancipatie, ook nu nog.

In dezelfde week dat Rome met deze brief kwam, kon iedereen kennisnemen van de hoogleraar kinderopvang die het feit hekelde dat slechts 1 procent van de werknemers in de kinderopvang man is. Ook in het primair onderwijs is sprake van feminisering. De oorzaak ligt volgens hem in het feit dat in die sector deeltijdbanen beschikbaar zijn. Voor vrouwen is dat aantrekkelijk, omdat zij dan zorg en arbeid kunnen combineren. Maar de zorg voor jonge kinderen is ook gewoon aangenaam en veel vrouwen zien dat als hún domein. De wereldberoemde antropologe Margaret Mead stelde al in 1982 dat ,,in geen enkele samenleving zal worden toegelaten dat mannen zich bezighouden met de zorg voor hun pasgeboren baby's, want men weet dat, als dat wel wordt toegestaan, de kersverse vaders daaraan zo `verslaafd' zouden raken dat ze hun taken buitenshuis niet langer naar behoren zouden verrichten.''

Ik ben zo'n vader, en ik benijd mijn vrouw die op kosten van de gemeenschap een aantal maanden volledige invulling kan geven aan haar moederfunctie. Met wat kolven en een flesje zouden mijn zoon en ik het ook prima redden. Deze opmerking leidt geregeld tot discussie thuis, kan ik u verklappen.

Maar het zijn niet alleen de moeders die ons die rol niet gunnen. Het is ook een kwestie van beeldvorming. De betrokkenheid van mannen bij de zorg voor kinderen wordt nog steeds als negatief of verdacht afgeschilderd. In films en reclame zien we alleen de onhandige vader die de luier verkeerd omdoet. Moeders bepalen de omzet van babyproducten en volgens reclamemakers vinden zij het leuk om vaders te zien klungelen. Laten zien dat mannen ongeschikt zijn voor de verzorging is een manier om de waarde van hun biologisch bepaalde functie te benadrukken. Dit soort uitingen zijn van veel grotere invloed op het gedrag van mannen dan brieven uit Rome. Poels zou haar pijlen dus beter op deze producenten kunnen richten. Overigens zijn die boodschappen in het algemeen slechts een afspiegeling van de verhoudingen in de samenleving waar die uitingen worden gedaan. Marktonderzoekers leggen feilloos vast wat het binnenste is van de ziel van de consument.

Veel mannen weten door socialisatie en de deels door economische belangen bepaalde cultuur niet wat de eigenlijke functie van de vader is. Gevraagd naar hun rol, komen mannen met traditionele ideeën als het gezin onderhouden, beschermen en raad geven. Zaken als intimiteit, tederheid en vertrouwen worden zelden genoemd. Als Poels werkelijk een bijdrage wil leveren aan een beter ingevulde vaderrol, moet ze haar aandacht richten op vrouwen en overheden in plaats van op het antieke Rome. Dan zou ze met mij pleiten voor ruimere rechten op betaald ouderschapsverlof voor vaders, voor goedkopere kinderopvang, voor minder rolbevestigende reclame of de mogelijkheid om ook op het herentoilet je kind van een schone luier te voorzien. Voorlopig blijf ik op het damestoilet ons jochie verschonen. Ongeacht wat vrouwen of horeca-ondernemers daarvan zeggen.

Harry van Bommel is lid van de Tweede-Kamerfractie van de SP en vader van de 8 weken oude Maurits.