Bericht aan onszelf

Het geluid van de kus komt wel vier, vijf keer terug, in de documentaire kunstfilm Een kus voor de eeuwigheid. Maar het is dan ook wel een héél bijzondere kus. Het is een van de geluiden die op de gouden plaat zijn vastgelegd die werd meegegeven aan de ruimteverkenners Voyager 1 en 2 in 1977. Deze verkenners bevinden zich nu al buiten het zonnestelsel, met een snelheid van 17 kilometer per seconde schieten ze weg. De plaat is een boodschap van de mensheid aan buitenaardse beschavingen.

Nou ja, van de mensheid. Het blijkt overduidelijk dat het een project was van astronoom Carl Sagan en een paar vrienden die in zes maanden 115 foto's uitzochten, 90 minuten muziek en een reeks van `natuurlijke geluiden', zoals die kus maar ook zingende krekels. Verder worden in het Sumerisch tot het Nederlands de groeten gedaan.

,,Dit zal het enige bewijs zijn dat er ooit mensen hebben geleefd'', vertelt commissielid en astronoom Frank Drake. ,,Over tien, vijftien miljard zal Voyager nog door het heelal reizen, maar de aarde zal dan allang zijn verzwolgen door de zon.'' Drake rekent voor dat de kans dat Voyager ooit door een buitenaardse beschaving zal worden gevonden overigens bijzonder klein is – het heelal is groot. ,,Het is dan ook meer een bericht aan onszelf dan aan hen.''

Dat alles nu door de stilte van het heelal schiet, wekt grote melancholie op bij de nog levende leden van de commissie van toen, maar ook bij de kijker. De prachtig gefilmde intermezzo's die getoond worden onder de voorbeelden van muziek die mee het koude heelal is in gegaan (een sportwedstrijd, een dansende vrouw, een vulkaanuitbarsting) versterken die verstilling. ,,We voelden ons zoals Noach zich voor de ark moeten hebben gevoeld'', herinnert Ann Dryan zich, aanvankelijk de vriendin van medecommissielid en muziekjournalist Timothy Ferris, maar gaandeweg het project de vriendin van de dan nog getrouwde Carl Sagan – ook in het persoonlijk leven van de commissieleden bleek het project een mijlpaal.

De censuur van NASA (géén naaktfoto's!), de meegestuurde toespraak van VN-topman Kurt Waldheim die kort na de lancering een ex-nazi bleek te zijn, het ontbreken van iedere verwijzing naar dood of oorlog op de foto's: bijna alle kwesties rond de Voyager-plaat passeren de revue. Maar uiteindelijk is deze film van Leon Giessen en Marcel Prins vooral een fraai vormgegeven bezinning op ons eigen menszijn. Knap werk.

Dokwerk: Kus voor de eeuwigheid, VPRO, Ned.3, 21.00-22.00u.