VS mogen luchtmachtbasis in Groenland moderniseren

De Verenigde Staten, Denemarken en Groenland hebben gisteren een akkoord getekend over de modernisering van de Amerikaanse luchtmachtbasis in Thule, in het noorden van Groenland. ,,Het akkoord voorziet in overleg zodat we partners zijn en samen voortgaan'', aldus de Amerikaanse minister van Buitenlandse zaken, Colin Powell, die voor de ondertekening naar het ongeveer vijftig inwoners tellende gehucht Igaliku was gekomen. ,,Het stelt ons in staat om te reageren op toekomstige bedreigingen van de beschaafde wereld.''

De modernisering van de basis vormt een onderdeel van de zogeheten National Missile Defense (NMD), een systeem dat Amerika en zijn bondgenoten moet beschermen tegen onverwachte raketaanvallen van zogeheten `schurkenstaten'. Het door president Bush geïntroduceerd raketschild is veel beperkter in omvang dan het `Star Wars'-systeem dat president Ronald Reagan in de jaren tachtig in gedachte had.

Voor Groenland lag modernisering van de basis lange tijd zeer gevoelig. In het land, dat streeft naar een zo groot mogelijke onafhankelijkheid van Denemarken, bestond lange tijd de indruk dat Denemarken – dat verantwoordelijk is voor buitenlands beleid en justitie – en de VS een akkoord wilden sluiten zonder Groenland daarbij te betrekken. Powell refereerde daaraan toen hij zei dat het akkoord getuigt van een ,,meer volwassen relatie'' tussen de drie landen en dat de VS nooit iets zouden doen ,,wat de goede relatie die we al vele, vele jaren hebben in gevaar zou brengen''.

Groenlands vice-premier, Josef Motzfeldt, herinnerde eraan dat Groenland niet geconsulteerd was toen de VS en Denemarken in 1951 een akkoord sloten over de luchtmachtbasis. Volgens Motzfeldt zullen historici de huidige ondertekening ooit beschrijven als ,,de dag waarop Groenland een beslissende stap nam in de richting van gelijkwaardigheid en medeverantwoordelijkheid''.

De Deense minister van Buitenlandse Zaken waarschuwde Powell dat Denemarken met het akkoord uitsluitend ja heeft gezegd tegen het NMD-systeem ,,en niets anders''.

In de jaren negentig bleek uit vrijgegeven archieven in de VS dat de Amerikanen Thule tegen officiële afspraken in – maar met medeweten van de toenmalige Deense regering – altijd hadden gebruikt als een nucleaire basis. In 1968 stortte een B-52 bommenwerper met vier waterstofbommen aan boord vlak bij de basis in zee. 1700 met radioactiviteit besmette Groenlanders die destijds hielpen bij het opruimen kregen in 1995 een schadevergoeding van ruim 10 miljoen euro. Enkele jaren geleden eiste een groep van 79 inuit (vroeger eskimo's) compensatie voor het feit dat hun families in 1953 bij een uitbreiding van de basis gedwongen werden te verhuizen.