Soldaat meldde mishandeling uit `plichtsbesef'

De Amerikaanse soldaat die aan het licht bracht dat zijn collega's in de beruchte Abu Ghraib-gevangenis van Bagdad Iraakse gevangenen mishandelden, deed dat uit ,,moreel plichtsbesef''. Hij was diep verontwaardigd over de foto's van Iraakse gevangenen in vernederende seksuele poses die hij bij toeval onder ogen kreeg. Sergeant Joseph Darby zei dat gisteren tijdens zijn getuigenverklaring.

Zijn verhoor vond plaats in het kader van een hoorzitting op de militaire basis in Fort Bragg in North Carolina, die moet uitmaken of de 21-jarige soldaat Lynndie England zich voor de krijgsraad moet verantwoorden. England staat samen met Iraakse gevangenen op compromiterende foto's die na publicatie over de hele wereld grote afschuw hebben gewekt.

Klokkenluider Derby vertelde dat hij het ,,een heel moeilijke beslissing'' had gevonden om collega's aan te geven die hij als vrienden beschouwde. Maar hij zei dat hij er niet omheen kon omdat de mishandeling van de gevangenen ,,in strijd was met alles waarin ik geloofde''. Hij had een cd-rom met de foto's begin december vorig jaar gekregen van korporaal Charles Graner, de vriend van Lynndie England en ook degene die de meeste foto's heeft genomen. Derby vertelde dat hij ,,geschokt en verbijsterd was'' over wat hij zag.

Op 12 januari besloot de soldaat de foto's te overhandigen aan een militair onderzoeksteam en een getuigenverklaring af te leggen tegen korporaal Graner, die hij zag als de hoofdverantwoordelijke voor de mishandelingen in de gevangenis. Hij vond dat hij niet langer kon wachten omdat de korporaal kort daarop zou terugkeren in de gevangenis, nadat hij tijdelijk een andere opdracht had gehad. Derby was bang dat de mishandelingen hervat zouden worden.

Zijn informatie leidde tot de aanhouding van England, Graner en nog vijf anderen. Als England schuldig wordt bevonden, kan ze worden veroordeeld tot maximaal 38 jaar gevangenisstraf. Ze verklaarde eerder deze week voor de onderzoeksrechter dat de foto's ,,voor de gein'' waren genomen. De andere verdachten die gevangen worden gehouden in Bagdad, komen binnenkort voor.

De afgelopen dagen hebben de aanklagers steeds betoogd dat de Amerikaanse militairen op eigen initiatief opereerden toen ze de Iraakse gevangenen vernederden. Ze zouden hun boekje ver te buiten zijn gegaan.

De verdediging heeft echter aangekondigd met getuigen te komen die zullen bewijzen dat de militairen in opdracht van de militaire veiligheidsdienst handelden. De vernederingen zouden hebben gediend om gevangenen `plooibaarder' te maken bij verhoren.