Nader tot nul

Er gaat niets boven Groningen.

Is het vonnis van de rechter die gisteren Atlanta-hangmappenfabrikant Smead verbood om het personeel langer te laten werken de omslag na een serie van sociaal-economische nederlagen voor de vakbeweging in politiek Den Haag? De bonden vonden in Groningen eindelijk iemand die gehoor wil geven aan hun eisen.

De winst in de CAO-strijd bij Smead is nog geen compensatie voor de onderhandelingsverliezen in Den Haag. Afgelopen week hebben FNV en CNV op het allerhoogste niveau de koppen bij elkaar gestoken om de agenda te bepalen voor de `mars op het Museumplein' op 2 oktober. Na de `ludieke' actie van de politiebonden bij de jaarlijkse barbecue aan het Binnenhof en een actie van de brandweer wordt het nu menens. Eén op de vijf Nederlanders wil zeker in actie komen dit najaar, bleek afgelopen week uit een NIPO-enquête.

Het mislukte overleg over VUT en vroegpensioen, dat nu de inzet is van de vakbondsactie, heeft ook het akkoord over een nullijn van de CAO-lonen voor 2004 en 2005 ontbonden. Het akkoord voorzag in een loonstijging naderend tot nul in 2005. De bonden hebben na de ontbinding van het akkoord her en der looneisen gesteld, zoals 1,25 procent bij Akzo Nobel en 7,5 procent bij ING.

Maar nu dient zich voor hen een nieuwe tegenvaller aan: de verder dalende inflatie in Nederland. In juli kwam de inflatie uit op 1,1 procent, dat is 0,3 procent minder dan een maand eerder. Natuurlijk, de stijgende olieprijs van de afgelopen weken zat daar nog niet in, maar daar staat tegenover dat de prijzenoorlog in bijvoorbeeld de supermarkt nog niet tot een staakt-het-vuren heeft geleid.

Hoeveel valt er nog te eisen voor de bonden als de prijsstijgingen zo gering zijn? `Wij eisen 1 procent', is geen leus voor een spandoek. De angst voor groeiende werkloosheid helpt de onderhandelingspositie van de werknemers op dit moment ook niet. Zo komt de nullijn van de lonen vanzelf in zicht, en hoeft minister van Sociale Zaken A. de Geus de bonden niet verder te bruskeren door CAO's met loonstijgingen nietig te verklaren.

Navrant voor de bonden is dat de inflatiedaling in belangrijke mate wordt verwezenlijkt door de afbrokkelende macht van de werkgevers op hun eigen afzetmarkten. Zij houden de prijzen stabiel of komen met prijsacties en aanbiedingen om in de concurrentiestrijd marktaandeel te behouden of te winnen. Sms'en wordt goedkoper, kleding ook, net als een scala aan consumentenartikelen. Wat de baas straks niet als loonsverhoging wil geven in het CAO-overleg, pakt de werknemer dankzij prijsverlagingen gewoon terug als hij gaat winkelen. De nieuwe normen en waarden luiden: de consumptiemaatschappij, dat ben jij.