Krachtige taal

Toen Bobby Fischer een paar weken geleden in Japan was gearresteerd, zag je hier en daar klassieke Fischerpartijen afgedrukt, alsof er al een necrologie werd geschreven. De schaakhistoricus Edward Winter deed het vindingrijker door in zijn rubriek Chess Notes op de website chesscafe.com het begin van een artikel af te drukken dat Fischer in 1963 voor het tijdschrift Chess Life schreef. Het was een analyse van een partij Greenwald-Fischer, die zo begon: 1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 d5 4. cxd5. Hier schreef Fischer een voor hem karakteristiek commentaar.

,,Dit is wits enige kans om reëel voordeel te krijgen tegen de Grünfeld. Veel zwakker bijvoorbeeld, is 4. Pf3 Lg7 5. e3 0-0 6. Le2? (Een typische beginnerszet). Tot zover Petrosian-Botwinnik, vijfde partij, wereldkampioenschapsmatch 1963. Botwinnik speelde nu 6...dxc4? 7. Lxc4 c5? (Beter is 7...Pfd7! en dan 8...e5) 8. d5! e6 (beter is 8...Pe8.) 9. dxe6 Dxd1+ 10. Kxd1 Lxe6 11. Lxe6 fxe6 en ondanks al zwarts gepruts staat wit nog steeds slechts een tikje beter, wat wederom de zwakte aantoont van wits eerste zet, 1. d4.''

Dat is krachtige taal. We leren hoe we met wit de Grünfeld-verdediging moeten aanpakken als we zo onverstandig zijn geweest om met 1. d4 te openen, en als toetje krijgen we een meedogenloos oordeel over Petrosian en Botwinnik, die in een match om het wereldkampioenschap al in de opening een reeks van prutszetten produceerden, alsof het beginners waren. Dat alles in één alinea, geschreven met de weldadige economie van middelen die we ook in zijn partijen aantreffen.

Hoe gaat het intussen met Fischer? Er waren berichten dat hij asiel kon krijgen in Montenegro, maar dat werd vervolgens door de regering daar ontkend. Zijn Japanse advocate heeft asiel in Japan aangevraagd, een verzoek dat kansloos is, maar wel een vertragende werking op zijn uitzetting kan hebben.

Intussen kan Fischer dan misschien een Duits paspoort krijgen. Volgens de Duitse wet heeft hij recht op het staatsburgerschap omdat zijn wettige vader Duitser was. De documenten die hij nodig heeft zijn al naar Japan gestuurd. Er wordt hard voor Fischer gewerkt, maar al met al worden zijn kansen om aan de Amerikaanse justitie te ontsnappen toch niet hoog geacht.

De partij van deze week is uit het toernooi van Dortmund, dat in de tweede helft van juli werd gespeeld. Het werd een feest van de vrede, met een ongekend hoog percentage remises. Toernooiwinnaar Anand schakelde eerst Leko en daarna Kramnik uit in vluggertjes en rapidpartijen, maar zijn mooiste partij (met klassiek tempo) was die tegen de Rus Sergej Roeblevski.

Wit Anand-zwart Roeblevski

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 e7-e6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 a7-a6 5. Pb1-c3 Dd8-c7 6. Lf1-d3 Pg8-f6 7. 0-0 Lf8-c5 8. Pd4-b3 Lc5-e7 9. Lc1-e3 d7-d6 10. a2-a4 b7-b6 11. a4-a5 Een nieuwe zet waarna zwart meteen concrete problemen moet oplossen. 11...b6-b5 12. Le3-b6 Dc7-c6 Na 12...Db7, wat meer voor de hand ligt, heeft wit 13. e5 dxe5 14. Pc5, met sterke aanval. 13. f2-f4 Pb8-d7 14. Pb3-d4 Dc6-b7 15. e4-e5 d6xe5 16. f4xe5 Pd7xe5 17. Tf1xf6 Alles mooi en krachtig gespeeld, maar toch is het de vraag of wit na 17...Pxd3 18. Txf7 (hij moet wel) Kxf7 19. Dxd3 voldoende compensatie voor de geofferde kwaliteit zou hebben. 17...g7xf6 18. Ld3-e4 Db7-b8 19. Pd4-c6 Pe5xc6 20. Le4xc6+ Ke8-f8 21. Dd1-f3 Het begin van een mooie damemanoevre. Door steeds de zwarte toren aan te vallen komt de dame met tempowinst in de aanval. 21...Ta8-a7 22. Df3-e3 Ta7-c7 23. De3-f4 Tc7-b7 24. Df4-h6+ Kf8-g8 25. Lb6-d4 e6-e5 26. Ld4-e3 Hierna kan zwart zich verdedigen. Veel sterker was 26. Lf2, want het is van groot belang om de derde rij vrij te houden voor de manoevre Ta1-d1-d3-g3. 26...Db8-d6 27. Lc6xb7 Lc8xb7 28. Ta1-d1 Dd6-e6 29. b2-b4 De6-g4 30. Td1-d2 Dg4xb4 Te optimistisch. Na 30...Dg6 31. Dxg6+ hxg6 32. Td7 Lxb4 33. Pa2 Lxa5 zou zwart met drie pionnen voor zijn stuk lang niet slecht staan. 31. Pc3-e2

MmMmMmld

mimMcgmg

gmMmMaME

AgmMaMmM

MeMmMmMm

mMmMCMmM

MmGDHmGA

mMmMmMFM

Nu komt ook het paard in de aanval. 31...f6-f5 Dit verliest snel. Een aardige variant (van Michail Goloebev in Chess Today is 31...Dg4 32. Pg3 Lc8 32. Ph5 Dg6 33. Td6! met groot voordeel voor wit. De hardnekkigste verdediging was nog 31...Le4. 32. Pe2-g3 f5-f4 Nog een aardige variant, ook van Goloebev: 32...Dg4 33. Pxf5 Dxf5 34. Td8+ Lxd8 35. Lc5 en zwart gaat mat. 33. Pg3-f5 Db4-b1+ 34. Kg1-f2 f4xe3+ 35. Kf2-e2 Zwart gaf op.