De rol van suf stemvee

Ellen de Bruin legt maandelijks uit waarom vergaderen geen zin heeft. Wetenschappelijk verantwoord.

Vergaderen, mensen zouden het niet moeten doen. Vergaderen is saai. Voor je het weet zijn de stemmen van je vergadergenoten één voorspelbare monotone dreun geworden waardoor je in een halfhypnotische trance raakt. Maar het wordt nooit een rustgevende, meditatieve gemoedstoestand, want je weet toch: eigenlijk moet je alert zijn en goed luisteren. Het kan altijd dat er ineens een beslissing wordt genomen die jou aangaat. Heel gevaarlijk.

Vooral omdat het mensen in een suffe bui veel minder kan schelen of de dingen eerlijk en rechtvaardig verlopen. Dat heeft de Utrechtse hoogleraar sociale psychologie Kees van den Bos onlangs aangetoond. Hij bracht mensen op verschillende manieren in een actieve of juist in een passieve stemming, waarna steeds bleek dat passief gemaakte mensen minder onderscheid maakten tussen een eerlijke en een oneerlijke procedure.

In één van zijn experimenten maakte hij mensen actief of passief door woorden als oplettend, snel en alert of slaperig, relaxed en ontspannen gedurende 23 milliseconden over een computerscherm te laten flitsen - te kort om bewust waar te nemen. In een ander onderzoek werden deelnemers passief gemaakt door hen vijf minuten in het psychologisch lab op een stretcher te leggen met een walkman op waar softe new age-muziek uitkwam. Nog een manier om mensen in een actieve gemoedstoestand te krijgen, was door hen een minuut lang te laten nadenken over hoe ze zich voelen als ze een actief leven leiden en alert zijn op alles wat er om hen heen gebeurt, en dat vervolgens te beschrijven. Het lukte zelfs door hen een minuut lang geconcentreerd naar een uitroepteken van 3 bij 0,5 centimeter te laten kijken.

De passief gemaakte mensen reageerden vervolgens minder heftig op onrechtvaardigheid dan de actief gemaakte mensen. Het bleek bijvoorbeeld dat mensen minder protesteerden als ze te weinig betaald kregen voor hun deelname aan het experiment als ze eerst vijf mninuten hadden liggen ontspannen. Het kon passieve mensen ook veel minder schelen als ze geen inspraak kregen in de manier waarop het geld verdeeld werd tussen henzelf en een andere proefpersoon, of als een sollicitatieprocedure incorrect verliep.

Van dit verschijnsel zouden mensen die er tijdens een vergadering een impopulaire maatregel willen doordrukken, zich weleens bewust kunnen zijn. Ze vinden het prettig als u in slaap gesust wordt, omdat ze gemerkt hebben dat ze hun beslissingen er dan gemakkelijker doorkrijgen. En voor die rol van suf stemvee moet u zich zeker lenen? Doe het niet. Zorg dat u die dag thuis werkt en doe 's middags een verkwikkend dutje, als u daar behoefte aan heeft.