Altijd blokjes tekort

Bioloog Theunis Piersma bouwde schepen van Lego. Jacques-Yves Cousteau was zijn grote inspirator.

THEUNIS Piersma, hoogleraar Dierecologie in Groningen en waddenonderzoeker bij het Koninklijk Nederlands Instituut voor het Onderzoek der Zee (NIOZ) op Texel, speelde meestal buiten. ``Ik was niet zo'n spelletjesman'', zegt Piersma. ``Ik groeide op in Gaasterland op het Friese platteland. Als het weer het maar een beetje toeliet waren wij eigenlijk altijd buiten aan het spelen. Ik ging er vaak op uit met een vriendje die op een boerderij woonde. In de buurt had je meren, dus maakten we bootjes om het water op te gaan. En je had uitgegraven keileemputten, waarin we hutten bouwden. Ook speelden we in de oude molen aan de Vogelhoek die nu is verhuisd naar het Zuiderzee Museum in Enkhuizen.''

De zeldzame keren dat de jonge Theunis toch binnen speelde, was dat altijd geïnspireerd op het leven buiten. ``Mijn vriendje bouwde boerderijen met een verzameling plastic boerderijdieren, ik werkte dan aan een dierentuin met exotische dieren.'' Het speelgoed van de regenachtige zondagmiddagen dat een diepe indruk op Piersma heeft achtergelaten is Lego. ``Ik herinner mij nog dat ik daarvan altijd onderzoeksschepen bouwde. Hoe ik daarbij kwam? Ik vermoed dat het in de geest was van de beroemde zee-ontdekker Jacques Cousteau. Ik heb in ieder geval gedacht: dat wil ik later ook. Ik wilde altijd zeebioloog worden.''

Hij bouwde de Calypso na, het beroemde schip waarmee Cousteau de wereldzeeën afreisde. ``Met Lego had je meteen een fantastische kielbalk'', vertelt Piersma. ``De Calypso was een prachtig schip met een grote werkplek op het achterdek, waar materiaal kon staan en allerlei onderzoeken konden plaatsvinden. Bovenop bevond zich een grote brug waar vandaan de kapitein de zee kon overzien. Ik kwam altijd Legoblokjes tekort.''

Piersma's interesse voor Jacques-Yves Cousteau, die in 1997 overleed, is nog altijd niet verdwenen. ``Ik heb de echte Calypso onlangs nog proberen te vinden in de haven van het Franse La Rochelle. Er was niet veel meer van over. De Calypso was een oude mijnenveger van de Amerikaanse marine die geheel gebouwd was van hout. Cousteau is in Frankrijk blijkbaar niet zo geliefd meer dat er veel geld geïnvesteerd wordt om dit schip te bewaren.''

In het Friese dorp waar Theunis woonde stond hij als kind al bekend als `het natuurmannetje'. ``Ik ging altijd mee met de visser, de jager of de vogelman. Die belangstelling voor de natuur heb ik altijd gehad. Vanaf de middelbare school had ik me al voorgesteld dat ik wel bij het onderzoeksinstituut NIOZ zou willen werken. De baan van zeevogelonderzoeker Cees Swennen leek mij het einde. Mijn eeuwige angst was altijd dat ik te dom zou zijn voor dat vak. Dat ik moest studeren, en dat dat dan niet zou lukken. Daarom had ik een alternatief scenario bedacht, namelijk dat ik dierenoppasser zou worden in Artis. Maar het is allemaal gelukt, ik ben zelfs de opvolger van Swennen geworden.''

Piersma is net terug van zijn jaarlijkse twee weken veldonderzoek op de Waddenzee. Hij bivakkeerde op het onderzoeksschip de Navicula van het NIOZ. Had hij op de Navicula hetzelfde gevoel als destijds met zijn Lego-schepen? ``Ja, je zou wel kunnen zeggen dat mijn jongensdroom is uitgekomen. Het is wat minder oceanisch dan ik mij vroeger had voorgesteld, maar dat betreur ik niet. Ik zie mijn oceanografische collega's wel eens binnen in hun krappe containers zitten en dan ben ik blij dat ik gewoon buiten ben. Ik had vroeger een heel romantisch beeld van zee-onderzoekers en de werkelijkheid is toch wat weerbarstiger. Maar toch lukt het mij af en toe wat afstand te nemen van de zorgen over het lopende onderzoek en frustraties over de aantasting van de Waddenzee. Ineens is dan die romantiek weer even terug.''