Moldavië vreest Russisch scenario

Het conflict om Transnistrië raakte geïnternationaliseerd. De Moldaviërs vermoeden dat Rusland op een oplossing uit is die zij niet wensen.

Het conflict tussen Moldavië en de separatistische regio Transnistrië is weer eens uit de mottenballen gehaald. Het is een van die ingevroren oorlogen in de ex-Sovjet-Unie, zoals er vele zijn: Nagorny-Karabach, Zuid-Ossetië, Abchazië. Ze worden jaar in jaar uit niet opgelost en laaien van tijd tot tijd op. Ditmaal echter zien de Moldaviërs een verschil met het normale patroon: misschien gaat het dit keer wel om een aanzet tot een oplossing – al wordt dat er een die zij niet wensen.

Transnistrië, het reepje industriegebied op de linkeroever van de Dnjestr (Nistru) dat niet tot het historische Moldavië behoort en dat door een meerderheid van Russen en Oekraïeners wordt bevolkt, scheidde zich in 1992 na een kort oorlogje af en riep de onafhankelijkheid uit. Het gebiedje met 700.000 inwoners leeft van industrie en smokkel en wordt geregeerd door de hardline communisten. Hun belangrijkste beschermheren zitten in Moskou. Dankzij die steun heeft de leiding in de hoofdstad Tiraspol de druk van Moldavië en de hele internationale gemeenschap om tot een oplossing te komen, met succes het hoofd kunnen bieden. Zelfs het feit dat ook in Moldavië communisten regeren, heeft niet tot een doorbraak geleid.

Midden juli besloot de regering van Transnistrië acht scholen, waar in het Moldavisch (Roemeens) en met gebruikmaking van het Latijnse alfabet werd onderwezen – 42 procent van de bevolking spreekt Moldavisch – te sluiten. Zes scholen werden met geweld gesloten. De twee andere scholen zijn nog open, maar les wordt er niet meer gegeven: de ene is omsingeld door ouders van de leerlingen, om hem te verdedigen tegen de politie, de andere is een internaat dat de leerlingen niet meer durven verlaten.

Vervolgens ontrolde zich een serie sancties en tegensancties. De Moldavische regering reageerde met een de facto handelsboycot. Daarop blokkeerde de regering van Transnistrië het treinverkeer tussen Rusland en Oekraïne enerzijds en Moldavië, Roemenië en Bulgarije anderzijds, waarna Moldavië de bevoorrading per trein van Transnistrië blokkeerde. Als gevolg daarvan werd de hele industrie in de rebellenrepubliek lamgelegd. Daarop sloot Transnistrië de telefoonverbindingen met Moldavië en de stroomvoorziening van vijftig Moldavische dorpen af en blokkeerden Moldavische dorpelingen op hun beurt het wegverkeer tussen het zuiden en het noorden van Transnistrië. Transnistrië zegt een gewapende inval vanuit Moldavië te verwachten. Intussen doen allerlei landen en organisaties – Rusland en Oekraïne aan de kant van Transnistrië, Roemenië, de EU en de VS aan de kant van Moldavië – hun duit in het zakje.

De `internationalisering' van de slepende burenruzie, waarbij bemiddelaars partijen in het conflict worden, kon wel eens het motief zijn waarom Transnistrië de kwestie weer aan het rollen heeft gebracht toen het midden juli de Moldavischtalige scholen aanpakte.

Dat althans denkt het Moldavische blad Flux. ,,Transnistrië wilde de zaak op de internationale agenda zetten, en dat is gelukt'', aldus het blad in een gisteren gepubliceerde analyse. ,,Het separatistische regime wil Rusland en Oekraïne confronteren met het dilemma tussen een nieuwe oorlog of de officiële erkenning van de weggelopen republiek, een scenario dat ongetwijfeld eerder in Moskou dan in Tiraspol is uitgedacht.'' Elke dag, aldus Flux, wordt duidelijk dat Moskou Transnistrië internationale legitimiteit wil geven en alleen maar een rechtvaardiging zoekt. ,,Door het Moldavië lastig te maken, hoopt Tiraspol ook de VS en de EU ervan te overtuigen dat Moldavië een zwakke staat is die niet in staat is Transistrië in vrede op te slokken.''

Het blad verwijst naar de aanwezigheid van de Rus Stanislav Belkovski, een vertrouweling van president Poetin, in Tiraspol. Hij leidt daar een afdeling van het Transnistrische ministerie van Veiligheid. Hij is volgens Flux de auteur van een Russisch plan, dat voorziet in de oplossing van de kwestie door Moldavië bij Roemenië te voegen en Transnistrië als onafhankelijke staat te erkennen. ,,De aanvallen op de scholen lijken het werk te zijn van Stanislav Belkovski'', aldus Flux.

Als het blad gelijk heeft, loopt de kwestie niet met een sisser af, maar zal de internationale diplomatie intensiever met de kwestie-Transnistrië worden geconfronteerd dan tot nu toe. Of het vermeende Russische plan kans van slagen heeft, is een andere zaak. Laat Moldavië zich bij Roemenië aansluiten? De voorstanders zijn op dit moment zeker niet in de meerderheid.