Herziening van vonnissen over geweld Timor

Een Indonesisch hof van beroep heeft vorige maand de veroordeling van drie legerofficieren en een politiegeneraal wegens het militiegeweld in Oost-Timor in 1999 ongedaan gemaakt.

Dat onthulde vandaag het ochtendblad Koran Tempo. Het vonnis in hoger beroep viel al op 29 juli, maar is tot dusverre uit de publiciteit gehouden.

Het hof vernietigde de vonnissen tegen generaal-majoor Adam Damiri, in 1999 commandant van het militaire territorium Kleine Soenda-Eilanden, waaronder indertijd ook Oost-Timor viel; luitenant-kolonel M. Noer Muis, destijds commandant van Oost-Timor; luitenant-kolonel Sujarwo, oud-commandant van de stad Dili; en hoofdcommissaris Hulman Gultom, voormalig politiechef van Dili.

Door de jongste uitspraak gaan zestien van de achttien Indonesiërs – zowel burgers als militairen – die in 2002 en 2003 terechtstonden voor een ad hoc tribunaal wegens wandaden in Oost-Timor vrijuit. Van de achttien verdachten sprak het tribunaal er destijds al twaalf vrij. De zes veroordeelden gingen in beroep en bleven intussen op vrije voeten.

De twee die wel de gevangenis in moeten, de gewezen militieleider Eurico Guterres en oud-gouverneur van Oost-Timor Abilio Soares, zijn beiden etnische Oost-Timorezen. Het hof van beroep bracht het vonnis tegen Guterres overigens terug van tien tot vijf jaar gevangenisstraf. Alleen Soares moet zijn volle straf, drie jaar, uitzitten. Hij toonde zich zeer verbitterd toen hij zich vorige maand meldde bij de Cipinanggevangenis in Jakarta-Oost.

De Oost-Timorezen kozen in september 1999 in een referendum onder supervisie van de Verenigde Naties voor onafhankelijkheid. Vóór de stemming werden voorstanders van een zelfstandig Timor Leste geterroriseerd door milities die door het Indonesische leger waren geformeerd, bewapend en getraind.

Toen de uitslag van de volksraadpleging bekend werd, ontketenden militieleden en Indonesische militairen een furie van moord en vernieling. Volgens organisaties voor de rechten van de mens vielen in die periode duizend doden in Oost-Timor. Om te voorkomen dat de Verenigde Naties een zelfde speciaal tribunaal in het leven zouden roepen als voor de wandaden in Rwanda en voormalig Joegoslavië, stelde Indonesië zelf een ad hoc tribunaal in.

Hendardi, een vooraanstaand Indonesisch advocaat in mensenrechtenzaken, reageerde vandaag: ,,Dit is theater, geen rechtspraak. Nu kunnen de VN verzoeken om een internationaal tribunaal in te stellen.''

Het is overigens de vraag of dat gebeurt. Zowel de Verenigde Staten als buurland Timor Leste houden Indonesië liever te vriend. De Verenigde Staten beschouwen Indonesië als een belangrijke bondgenoot in de strijd tegen internationale terreur en het jonge staatje kan zich, gezien zijn kwetsbare positie in de archipel, geen ruzie veroorloven.