Een nieuwe koers zonder prognoses

ING gaat onder de nieuwe topman beter letten op het rendement voor de aandeelhouder, maar schaft tegelijk financiële doelstellingen af. Gevolgen voor de werknemers zijn er niet volgens ING.

Het leek gisteren even of Michel Tilmant, de nieuwe bestuursvoorzitter van ING, zich zelf moest toespreken om niet al te voortvarend van start te gaan. De topman van de bank en verzekeraar begon geen seconde te laat aan de persconferentie in Amsterdam om vervolgens soepel, snel en losjes sprekend een lawine van informatie de zaal in te slingeren.

Het was voor Tilmant gisteren exact de honderdste dag als topman van ING, een magische grens voor bestuurders. Voor Tilmant hét moment om een koerswijziging aan te kondigen. Al vanaf de 28ste april, toen Tilmant als opvolger van Ewald Kist aantrad, werd er binnen en buiten ING op gerekend dat de Belgische bestuursvoorzitter wezenlijke veranderingen zou doorvoeren. Gisterochtend werden de eerste contouren van een nieuwe strategie geschetst: concentratie op groei en een overstap op value-based management. Het laatste klinkt technocratischer dan het is: het rendement voor aandeelhouders krijgt meer aandacht. Zij werden overigens direct bediend, want het concern presenteerde gisteren meevallende cijfers die door de meeste analisten werden bejubeld.

Onder leiding van Tilmant wordt ING's portefeuille opgeschud. Er volgt een driestappenplan: eerst afslanken, dan het rendement van de overgebleven activiteiten optimaliseren en als laatste stap nieuwe investeringen plegen. De afgelopen maanden heeft ING in dit kader al diverse bedrijfsonderdelen in de verkoop gedaan, zoals de aangekondigde verkoop van de sjieke bankdochter CenE Bankiers.

Hoe ingrijpend ING haar activiteiten wil wijzigen is onbekend. De winst van ING kwam het afgelopen halfjaar voor de helft van verzekeren en de helft van bankieren. Of dat de ideale portefeuille is, wilde Tilmant gisteren niet zeggen. Hij zei ,,behoorlijk gelukkig'' te zijn met de huidige verdeling, maar het mag van hem ook naar 40/60 of 60/40.

Tilmant wees het gisterochtend als een voorbarige conclusie van de hand als zou de ING met haar nieuwe koers minder aandacht schenken aan de werknemers, klanten, toeleveranciers of de maatschappij. Onder Ewald Kist liet de ING groep zich graag voorstaan op haar maatschappelijke betrokkenheid. De koerswijziging heeft volgens Tilmant ,,geen gevolgen'' voor de werknemers, hooguit in positieve zin. ,,Een bedrijf dat goed draait heeft altijd een positieve invloed op de moraal.''

De plannen die Tilmant gisteren presenteerde doen verdraaid veel denken aan de strategische heroriëntatie die ABN Amro, de tegenwoordige buur van ING, vier jaar geleden bij het aantreden van Rijkman Groenink lanceerde. Het rendement voor de aandeelhouders (koers plus geherinvesteerd dividend) en het rendement op het ingezette kapitaal staan centraal, waardecreatie is het toverwoord. Dat vertaalde zich bij ABN Amro ook in een grootschalige reorganisatie waarbij veel medewerkers hun baan verloren.

Schuift ING op in de richting van een meer Angelsaksische benadering waarin de aandeelhouder centraal staat? ,,Zij gaan zeker die kant uit. De voertaal is nu ook Engels en er komen meer buitenlanders in het bestuur'', zegt Bart van der Feen de Lille, analist bij Rabo Securities. ,,En het is ook een beetje Angelsaksisch om geen winstuitspraken te doen.''

Waar de vergelijking met ABN Amro ophoudt, is waar het gaat om de concrete doelstellingen die bij de strategische koerswijziging horen. Groenink was destijds te enthousiast bij zijn aantreden en moest binnen een jaar veel doelstellingen alweer loslaten. Dat laat onverlet dat de bank nog steeds verschillende financiële doelstellingen hanteert waarbij de buitenwereld in één oogopslag kan zien hoe goed of slecht de bank naar eigen maatstaven presteert.

ING kiest een radicaal andere benadering. Geen doelstellingen, geen competitieladders. Zelfs de jaarlijkse winstprognose wordt voortaan losgelaten. Het gaat om een beleidsmatige beslissing, zo bleek gisteren. Tilmant vermoedt dat de pressie vanuit de financiële wereld om zich aan streefcijfers te committeren een belangrijke oorzaak is van de boekhoudschandalen.

Er zijn maar weinig Nederlandse ondernemingen die zo expliciet afstand durven nemen van de guidance die beleggers en analisten zo graag willen. Aegon geeft eveneens geen prognoses meer, maar dat is in de loop van de laatste jaren zo gegroeid. Volgens een woordvoerder van het verzekeringsconcern is de belangrijkste reden hiervoor dat de winst – mede door nieuwe boekhoudregels – steeds grilliger wordt.

De ironie wil dat er in Nederland eigenlijk slechts één andere multinationale onderneming bestaat die in het recente verleden heel bewust besloot om voortaan geen doelstellingen meer naar buiten te brengen, en die heet Ahold. Het supermarktconcern besloot in november 2002, vlak vóór het boekhoudschandaal, om dezelfde reden als Tilmant, te stoppen met het geven van concrete winstdoelstellingen.