Zij is één van de mannen

Ze zal het de komende maanden nog druk hebben met afscheidsborrels en etentjes. Neelie Kroes, die eind deze maand eurocommissaris wordt, heeft een slordige tien commissariaten bij bedrijven. Haar nieuwe publieke functie dwingt Kroes tot het vaarwel zeggen van deze toezichtsbanen. Onafhankelijkheid heeft zijn prijs. Het is maar de vraag of ze als eurocommissaris meer gaat verdienen dan de collage aan commissariaten haar nu oplevert.

Kroes is niet de eerste de beste commissaris. Nadat ze de politiek eind jaren tachtig achter zich liet heeft ze zich opgewerkt tot één van de machtigste toezichthouders. Als enige vrouw schaart zij zich tussen grootverzamelaars in commissariaten als Kees van Lede (ex-Akzo Nobel), Karel Vuursteen (ex-Heineken) en Aad Jacobs (ex-ING).

Kroes houdt toezicht op bedrijven als bouwonderneming Ballast Nedam, de Nederlandse Spoorwegen en het beursgenoteerde vastgoedfonds Corio. Buiten Nederland maken bedrijven als autoproducent Volvo, MMO2 (mobiele telefonie) en P&O Nedlloyd (containervervoer) gebruik van haar diensten. Hoewel het niet uitsluitend topcommissariaten zijn, zal deze bonte mix in Brussel zeker hebben bijgedragen aan haar benoeming.

De 63-jarige VVD-politicus heet altijd een van de eerste vrouwen te zijn. Ze was het eerste vrouwelijke bestuurslid van de Kamer van Koophandel in Rotterdam, de eerste vrouwelijke staatssecretaris en de eerste vrouwelijke minister van Verkeer en Waterstaat. En ze was ook de eerste vrouw die tien jaar lang de baas was van Universiteit Nyenrode. Maar het houdt ook een keer op: ze is niet de eerste vrouwelijke eurocommissaris, maar weer wel de eerste Nederlandse vrouwelijke eurocommissaris.

Kroes is al decennia een voorvechtster van meer vrouwen in de top van het bedrijfsleven en in de politiek om het mannenbolwerk te doorbreken. Een paar dagen na de val van het eerste kabinet-Balkenende ontstond `het lijstje van Neelie': een vrouwelijk kabinet. Maar meer topvrouwen in het kabinet, betekent onmiddellijk verlies voor het bedrijfsleven. Toen Karla Peijs (V&W) en Sybilla Dekker (Vrom) tot het tweede kabinet-Balkenende toetraden, moesten zij een trits commissariaten opgeven.

De vraag is wat er gebeurt met alle gaten die Kroes achterlaat bij de bedrijven waar ze nu nog commissaris is. De invloed van een gaande commissaris op zijn/haar eigen opvolging is nihil. Kroes zal het, net als een kleiner land in Europa, van overreding moeten hebben. Wat zal zij zeggen? Zoek buiten de geijkte lijstjes van het old boys network, neem geen headhunter, ik ken nog wel iemand, heel bekwaam. Het is een vrouw.