Vliegtuig als tijdmachine

Met het neerstorten van de Concorde bij het Parijs vliegveld Charles de Gaulle op 25 juli 2000, waarbij 100 mensen in de vlammen omkwamen en ook vier mensen uit een nabij gelegen hotel de dood vonden, begint National Geographic de serie Seconds form disaster. De zender gaat daarmee terug naar de fatale seconden die voorafgingen aan een aantal fatale ongelukken, waaronder de grootste vliegtuigramp in de geschiedenis van de KLM op Tenerife, de terreuraanslag in Oklahoma City en de nucleaire ramp in Tsjernobyl.

De ramp met de Concorde veroorzaakte een grote schok. Want het leek in de ontwikkelingsfase van het toestel allemaal zo spannend: een vliegtuig als een soort tijdmachine. Wie uit Parijs of Londen naar New York of Rio de Janeiro reisde kwam daar uren eerder aan dan met een lijntoestel. Bijna ieder grote luchtvaartmaatschappij wilde zo'n toestel wel hebben. Maar uiteindelijk zijn er slechts 20 Concordes gebouwd en hebben alleen British Airways en Air France er mee gevlogen. De rest haakte af, voornamelijk afgeschrikt door de hoge kosten.

Die valse start heeft de Concorde altijd achtervolgd. Het toestel werd, zeker in de beginfase, beschouwd als het speeltje van de jet set, die zich er sinds de eerste betaalde passagiersvlucht in 1976 mee over de wereld verplaatste. Maar de Concorde werd ook het symbool van misplaatste Engelse en Franse ambities, waarbij men zich zowel op de miljardenverslinde ontwikkelingskosten van het toestel als de vraag in de markt naar een dergelijk vliegtuig had verkeken.

Supersonisch vliegen bleek allesbehalve de toekomst van het luchtvervoer, maar een nichemarkt voor de superrijken. Met de langzame, ruime Boeing 747 veroverde Amerika, dat zijn eigen supersonische projecten van Lockheed en Boeing in de ijskast had gezet, sinds 1969 de markt voor het massavervoer door de lucht. In het Easyjet-tijdperk, waarin vliegreizen werden aangeboden tegen wegwerptarieven, werd de Concorde helemaal een anachronisme in de luchtvaart. A raison van 8.726 euro lieten zakenlieden, popsterren en Formule I-tycoon Bernie Ecclestone, zich op de laatste vlucht van Londen naar New York nog één keer met een Concorde vervoeren. Daarna viel het doek voor het toestel, dat nu alleen nog maar te bewonderen is in een aantal luchtvaartmusea.

Seconds from disaster, morgen, National Geographic, 21.00-22.00u.