Theatercomplex Lux verkeert in problemen

Vier jaar na de opening moet het Nijmeegse film- en theatercomplex Lux zijn ambities bijstellen. Wegens grote financiële tekorten.

In Café Lux staat een bijna volle doos met actiepamfletten. ,,Houd het licht aan in Lux'', luidt de leus op de kaart die bezoekers van het Nijmeegse theatercomplex ondertekend in de doos kunnen gooien. Die van J. Nienhuis moet ergens onderop liggen. ,,Ik kom hier soms wel drie keer per week'', zegt hij. De kans is groot dat Nienhuis binnenkort zijn heil elders moet zoeken, want Lux ligt van twee kanten onder vuur. De directie schrapt fors in de programmering om financiële tekorten te dichten, en de gemeente Nijmegen wil dat Lux zich minder op theater- en muziek richt.

Lux, waarin de activiteiten van filmhuis Cinemariënburg en het failliete cultureel centrum O42 werden gebundeld, moest ,,het grootste art-house van Nederland worden''. In het Poortgebouw – onderdeel van het Mariënburgkwartier – heeft Lux de beschikking over zeven zalen, waarvan er twee multifunctioneel worden gebruikt.

Qua bezoekersaantallen maakt Lux de pretenties waar. Al in het eerste jaar trok Lux 191.000 bezoekers; vorig jaar werden met 242.000 bezoekers de grenzen van de capaciteit al bereikt. En Café Lux, het horecagedeelte, wordt de `beste kroeg van Nijmegen' genoemd. Maar vreemd genoeg staat Lux er financieel heel slecht voor. Het voorziene aanloopverlies uit 2001 is niet weggewerkt, maar groter geworden. Het negatieve exploitatieresultaat over 2003 bedraagt 325.000 euro nadat het oorspronkelijke businessplan voorzag in een positief resultaat van 25.000 euro. Het negatieve eigen vermogen van Lux is inmiddels opgelopen tot 445.000 euro.

,,We hebben altijd gedacht dat je met horeca en film zoveel winst kunt maken om theater en muziek in de lucht te houden, maar die vlieger gaat niet op'', zegt Lux-directeur T. Chiaradia. De filmtak draait boven verwachting, in tegenstelling tot Café Lux dat de eerste twee jaar `aanloopproblemen' had. Op de theater- en muziekvoorstellingen heeft Lux in 2003 een bedrag van 50.000 euro toegelegd. De theaterprogrammering is inmiddels aangepast. Chiaradia: ,,Het wordt wat minder experimenteel met bekende namen als Orkater en het RO-theater.'' Het grootste deel van het tekort schrijft Lux toe aan de stijgende personeelskosten, doordat de gemeente bezuinigt op gesubsidiëerde arbeid, en de hoge huisvestingslasten.

Om de exploitatie dekkend te maken zet Lux rigoreus het mes in de programmering voor de komende twee seizoenen. Risicovolle en arbeidsintensieve programma's zoals concerten, debatreeksen en samenwerkingsprojecten met onder meer het Filmfestival Rotterdam worden stopgezet. De matinee-filmvoorstellingen worden geschrapt en de prijs van de filmkaartjes verhoogd. Ook worden tijdelijke contracten van personeelsleden niet verlengd. In 2006, als er financieel orde op zaken is gesteld, wil Lux op de oude voet doorgaan. Verschillende raadsfracties betreuren de rigoureuze inkrimping van de programmering. ,,Het is een vorm van chantage'', zegt J. van der Meer namens GroenLinks, de grootste raadsfractie in Nijmegen. Hij denkt dat Lux druk wil uitoefenen op de politiek om het complex te ontzien bij een aangekondigde bezuiniging van 1 miljoen euro op de culturele instellingen. Van der Meer vermoedt dat de problemen ook worden veroorzaakt door mismanagement. ,,Volle terrassen, record-bezoekersaantallen; iedereen die ik spreek denkt dat er iets meer aan de hand moet zijn.'' Chiaradia verwerpt die insinuaties, maar ook de gemeente, die Lux jaarlijks met 1,1 miljoen euro subsidiëert, kan de oplopende bezoekersaantallen en de negatieve resultaten moeilijk met elkaar rijmen. Daarom komt er een onderzoek naar de bedrijfsvoering en buigt de gemeenteraad zich in september over het voorstel de theater- en muziekpoot van Lux deels te ontmantelen. De theatervoorstellingen blijven in Lux, maar moeten organisatorisch in handen komen van de Keizer Karel-podia. Volgens de gemeente leidt dit tot efficiencywinst, maar Chiaradia vindt dat de stad zich daarmee `belachelijk' maakt. ,,Nijmegen gebruikt Lux als één van zijn paradepaardjes. Dan moet je niet in het gouden multidisciplinaire karakter snijden.''