Meer agressie tegen lokale bestuurders

Burgemeesters en wethouders hebben steeds vaker te maken met agressie en geweld. Dat loopt uiteen van mondelinge scheldpartijen, schriftelijke bedreigingen of via de e-mail tot aan een doodsbedreiging.

Dat blijkt uit onderzoek van de vakbond CNV Publieke Zaak waaraan 180 burgemeesters en wethouders deelnamen.

Aanleiding voor het onderzoek was het aftreden van een wethouder in Goirle na bedreigingen aan zijn adres. Meer dan zestig procent van de ondervraagden antwoordde instemmend op de vraag of betrokkene zelf of een ander lid van het college geconfronteerd is met geweld. Fysieke bedreiging werd 23 keer genoemd. Burgemeesters hebben meer te maken met agressie dan wethouders (57 procent tegenover 47 procent).

Een wethouder gaf aan dat niet alleen hijzelf, maar ook zijn vrouw en kinderen werden bedreigd. Het onderzoek maakt volgens bondsbestuurder H. van der Wind duidelijk dat scheldpartijen en agressie over de hele linie de afgelopen vier jaar is gestegen. ,,Het onderwerp bevindt zich nog een beetje in de taboesfeer, maar achter de schermen gebeurt er van alles. De drempel om 'de wethouder uit te schelden' is voor burgers wel erg laag geworden.''

Het is volgens Van der Wind onduidelijk of die toenemende agressie impact heeft op het bestuurlijk functioneren van een burgemeester of wethouder. Individueel is die impact er volgens hem wel. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of dat ook geldt voor het bestuurlijk functioneren.

In april 2001 pleegde een onbekende man zelfs een moordaanslag op een burgemeester, J. Haanstra van Stede Broec. Een onbekend gebleven schutter wachtte Haanstra op 17 april 2001 op, toen deze terugkeerde van een raadsvergadering. Toen de burgemeester zijn auto op de oprit van zijn woning parkeerde, stapte de man op de auto af en schoot. De kogel doorboorde de wang van Haanstra, die de aanslag overleefde. De kogel werd later in het ziekenhuis verwijderd.

Haanstra was op dat moment 20 jaar burgemeester van Stede Broec (Bovenkarspel, Grootebroek, Lutjebroek). Tien jaar lang was hij voorzitter van de stichting Westfriese Flora. In 1999 kostte een besmetting met de legionellabacterie aan 32 bezoekers van de bloemententoonstelling het leven. Vorig jaar legde Haanstra zijn functie als voorzitter van de Westfriese Flora neer. Volgens Haanstra speelde het imago van 'legionella-burgmeester' hem toen steeds meer parten. Er is nooit een verdachte van de aanslag gepakt.

CNV Publieke Zaak wil het onderwerp van bedreigingen van burgemeesters en wethouders aan de orde stellen in het georganiseerde overleg met het ministerie van Binnenlandse Zaken. Politieke partijen moeten investeren in trainingen om geweld te voorkomen.