Drie weken gewoon zijn - een verademing

In een vakantiezin een paar weken warmte en structuur bieden aan kinderen uit probleemgezinnen, dat is het doel van Europa Kinderhulp. De vraag neemt toe. ,,Een moeder die niet dronken is en die je lekker onderstopt''.

Kano gevaren op de Dommel, drie keer gebarbecued, koekjes gebakken en de markt bezocht. Trots somt Marianne Bhugwandass (11) uit Vlissingen, zittend aan de houten vierkante keukentafel in een boerderij in Bergeijk, de dingen op die ze afgelopen week met de familie Hendrikx, haar vakantiegezin, heeft gedaan. Een week geleden is ze samen met 72 andere kinderen via de organisatie Europa Kinderhulp uit Zeeland vertrokken om drie weken van haar zomervakantie door te brengen bij een vakantiegezin elders in het land. Haar eigen ouders zijn niet in staat om zelf met haar erop uit te trekken.

Iedere zomer komen kinderen uit landen als Albanië, Bosnië of de Oekraïne naar Nederland om een paar weken bij een `vakantiegezin' door te brengen. Maar ook vanuit Nederland zelf komen bij Europa Kinderhulp steeds meer aanvragen binnen van kinderen die even de thuissituatie willen ontvluchten. Dit jaar zijn 350 van de ruim 2.000 kinderen die met Europa Kinderhulp op vakantie gaan Nederlands. Het zijn kinderen die via hulpverlenende instanties als jeugdzorg en maatschappelijk werk zijn aangemeld en meestal afkomstig zijn uit gezinnen waarvan de ouders zowel financiële als sociale moeilijkheden hebben. De organisatie draait vrijwel volledig op vrijwilligers. Ook de gezinnen die kinderen tijdens de vakantie opnemen, krijgen daar geen geld voor. De eigen ouders hoeven alleen 45 euro te betalen voor de busreis naar het vakantiegezin.

Een paar weken vakantie is geen structurele oplossing voor de problemen waar de kinderen vaak mee te maken hebben, maar, zo zegt Chantal Oppenheimer van Europa Kinderhulp, ,,het allerbelangrijkste is dat ze drie weken lang liefde, aandacht en de structuur van een gezinsleven krijgen''. Een normaal levenspatroon is voor de kinderen een verademing, zegt Oppenheimer, die als vrijwilliger aan de organisatie is verbonden. ,,Een moeder die wèl luistert naar je verhalen, die niet dronken is en die je nog eens lekker onderstopt voor het slapen gaan.''

Liefde, aandacht en structuur kunnen een kind helpen om vervelende ervaringen te verwerken, beaamt Francien Aarnoudse van Jeugdzorg Zeeland. Veel kinderen die via Europa Kinderhulp op vakantie gaan, zijn bekend bij hulpinstanties als Jeugdzorg. ,,Maar vakantiegezinnen moeten oppassen dat ze zich niet als redders gaan opstellen, een kind heeft dat meteen door. En ze zijn niet zielig.'' Om dat te voorkomen ,maar ook omdat het de privacy van de kinderen zou schenden worden de vakantieouders niet op de hoogte gebracht van de thuissituatie van het kind.

De familie Hendrikx wil niets weten over de achtergrond van hun `vakantiekind' Marianne. ,,We willen geen oordeel vormen over haar thuissituatie, want dat brengt geen toegevoegde waarde met zich mee.'' Bij de familie gelden veel regels. Je bord leeg eten, niet van tafel voordat iedereen klaar is met eten en 's avonds om half negen naar boven. ,,Ja, Marianne vindt ons erg streng'', vertelt Carine Hendrikx terwijl ze Marianne een knipoog geeft. Marianne staart wat verlegen naar de keukenvloer. Thuis mag ze meer, ja, snoepen wanneer ze wil, televisie kijken als het haar uit komt en alleen slapen als ze moe is. Maar het maakt haar niet uit, veel of weinig regels.

Het leren luisteren naar regels staat tijdens de vakantie van Marianne niet op de voorgrond. ,,We hopen dat Marianne hier een fijne tijd heeft,'' vertelt Carine Hendrikx. ,,Natuurlijk zie ik dingen die mijn kinderen niet mogen doen. Ze eet bijvoorbeeld veel met haar handen. Daar zeg ik niets van, ik ben geen opvoeder. Maar als ik zie dat ze haar haren niet heeft gekamd of haar tanden niet heeft gepoetst, stuur ik haar wel terug naar boven.''

De gezinnen waarin de vakantiekinderen terecht komen, zijn volgens de organisatie Europa Kinderhulp van te voren zorgvuldig gescreend. En ook de kinderen die worden aangemeld bij Europa Kinderhulp worden eerst nauwkeurig bekeken. Een kind dat emotioneel labiel is of dat chronisch heimwee heeft, komt niet in aanmerking voor een vakantie.

De familie Hendrikx heeft ruimte in en om rondom hun boerderij en wil dolgraag een groot gezin hebben, maar ,,die hoeven niet allemaal van ons zelf te zijn.'' Hans en Carine Hendrikx hebben twee zonen, Pierre (14) en Anton (12), en een pleegdochter Jaleesia (12). En in de zomervakantie komt een jongen of meisje via Europa Kinderhulp op bezoek. ,,We doen dat vooral voor de kinderen. De kinderen die komen logeren, kunnen genieten van de ruimte in en om ons huis en onze kinderen kunnen er ook veel van leren. We hopen dat zij zich realiseren dat er meer in de wereld speelt en dat ze bewust zullen leven.''

Is het niet wreed om een kind drie weken uit zijn thuissituatie te halen en het daarna weer aan zijn lot over te laten? Het is een verwijt dat zowel vakantieouders als vrijwilligers van Europa Kinderhulp regelmatig krijgen te horen. Ook bij bemiddelende instanties als Jeugdzorg komen dit soort reacties binnen. Onterecht, vindt Aarnoudse van Jeugdzorg Zeeland, die er voor zorgde dat Marianne dit jaar vakantie viert bij de familie Hendrikx. ,,Het is niet zielig om kinderen uit hun thuissituatie te halen, anders zitten ze zes weken lang thuis. Over het algemeen vinden de kinderen het erg leuk en meer dan de helft van de kinderen wordt door hetzelfde vakantiegezin teruggevraagd''.

Marianne dekt samen met `vakantiebroer' Pierre de tafel in de tuin. Karnemelk, komkommer, broodjes, druiven en borden en bestek dragen ze naar buiten. Ze zetten de parasol op en giebelen als dat niet in één keer lukt. Of Marianne blij is met de vakantie, valt volgens Carine Hendrikx niet goed aan haar af te lezen. ,,Ik heb geen idee wat er in dat koppie omgaat'', zucht ze. Ze hoopt dat Marianne geniet van het zwemmen, het fietsen, het kanoën. Het dagelijks leven van de familie Hendrikx verandert niet als Marianne komt. ,,We doen gewoon. We organiseren niets speciaals want dan krijgt Marianne een vertekend beeld. Ook verwennen we haar niet met cadeau's of kleren, want zo is het leven bij ons ook niet. Ze draait gewoon mee in het gezin.''