`Vier uur meer is tegen de CAO'

De werknemers van Smead in Hoogezand werken sinds maandag 40 uur, zonder extra loon. Dat is volgens de vakbonden in strijd met de CAO. De partijen staan nu voor de rechter.

Op één na hebben alle 140 werknemers van Smead Europe in Hoogezand (Atlanta-kantoorartikelen) vrijwillig ingestemd met de 40-urige werkweek zonder extra loon. Van druk was geen sprake, aldus advocaat A.H. van der Wal van Smead gisteren tijdens het door de vakbonden aangespannen kort geding voor de Groninger rechtbank. ,,Zij zien in dat het bedrijfsbelang hun belang is'', aldus Van der Wal.

Smead voerde de 40-urige werkweek afgelopen maandag in. De bonden vinden dit in strijd met de CAO en eisen dat het bedrijf de 36-urige werkweek weer invoert op straffe van een dwangsom van 1.000 euro per dag. Smead moet echter kosten besparen om zijn concurrentiepositie te handhaven, stelde Van der Wal.

Een lagere omzet, slechte bedrijfsresultaten in de eerste drie maanden van dit jaar nopen Smead om van zijn werknemers te vragen vier uur langer te werken tegen hetzelfde salaris, zei hij. Ook de stijging van grondstoffen zoals plastic en die van energie en transport (in Hoogezand met een vijfde toegenomen) noodzaken het bedrijf hiertoe. De bonden vinden vier uur langer werken zonder extra loon in strijd met de CAO voor de grafische sector. ,,Elke afwijking in het nadeel van de werknemer is niet toegestaan'', betoogde advocaat A. Schellart namens FNV en CNV. Incidenteel meer uren werken mag, mits die betaald worden. Flexibel meer uren draaien ook, mits ze in vrije tijd vergoed worden, zei hij. ,,Andere spelletjes staat de CAO niet toe. Meer werken hoort thuis aan de onderhandelingstafel tijdens CAO-besprekingen.''

Smead betwist echter dat het onder de CAO van de grafische sector valt. Het lidmaatschap van het Koninklijk Verbond van Grafische Ondernemingen is eind december 2002 opgezegd, omdat het bedrijf sterk op het buitenland is georiënteerd. Van de productie wordt 85 procent geëxporteerd. Daarom zijn de vakbonden in hun eis niet ontvankelijk, meent Schellart. Bovendien betaalt Smead salarissen die 16,2 procent hoger liggen dan de in de CAO vastgestelde salarissen, plus een dertiende maand. Hij wees erop dat de werknemers nadrukkelijk en vrijwillig afstand hadden gedaan van een extra beloning.

Uit de enquête onder het personeel bleek dat 80 procent zich achter het voorstel tot langer werken schaarde. Volgens directeur S. Feenstra gaf slechts één werknemer aan niet langer te willen werken. Deze levert vrijwillig loon in. De werknemers in de vestiging in Coevorden, die weigerden meer uren te draaien, zijn hiertoe niet verplicht, haalde de raadsman van Smead aan.

Maar Schellart vindt dat uit de aard van de werkzaamheden blijkt dat Smead wel degelijk de CAO toepast. Dat de werknemers op één na vrijwillig instemden met 40 uur werken doet niet ter zake, meent hij. ,,De bonden hebben een zelfstandig vorderingsrecht, of het personeel nu ergens mee instemt of niet.'' Van vrijwilligheid bij de werknemers was geen sprake, onderstreepte hij. ,,Ze hebben geen keus, omdat ze denken dat hun baan op het spel staat.'' Dat Smead op andere gebieden betere arbeidsvoorwaarden biedt, doet er evenmin toe, meent Schellart. ,,Een afzonderlijk beding blijkt in strijd met de CAO. Dan doet het er niet toe of andere voorwaarden mooier zijn dan die van die arbeidsovereenkomst.'' De rechtbank doet vrijdagmorgen uitspraak.