De avonturen van een driftkikker uit één lijn

Hij moppert, scheldt en ruziet en alvorens in hoongelach uit te barsten, proest hij een fontein van speeksel uit. Maar hij is ook aandoenlijk, want hoewel het leven hem plet en rondsmijt, krabbelt hij steeds weer op om sputterend, maar ook kinderlijk onbevangen en nieuwsgierig zijn weg te vervolgen.

`La linea', zoals hij heet, is een klein getekend mannetje met een grote neus dat maar uit één lijn bestaat. Het is het product van de 84-jarige Italiaanse cartoonist Osvaldo Cavandoli, soms afgekort tot Cava, uit Milaan. Vooral in de jaren zeventig, maar ook daarna maakte de kleine driftkikker furore in de voorprogramma's van de bioscopen en op tv.

De belevenissen van La linea zijn in Italië en in Duitsland op dvd uitgebracht. Daarop is onder meer ook Sexlinea te zien uit 1978 waarin het figuurtje een aantal – jammerlijk mislukkende – liefdesavonturen beleeft. Drie dvd's die een lange reeks korte filmpjes van een paar minuten uit de periode 1977-1989 bevatten, zijn nu ook in Nederland te krijgen. DVD Valley in het winkelcentrum Magna Plaza in Amsterdam importeert ze rechtstreeks uit Duitsland, waar ze door Monitorpop entertainment zijn uitgebracht.

Cavandoli, nu een gedistingeerde oude heer, werkte eind jaren dertig als industrieel ontwerper voor Alfa Romeo en schakelde later over op het maken van poppenfilms en cartoons. In 1950 begon hij als zelfstandig regisseur en producent. In 1969 verzon hij La linea, waar hij wereldberoemd mee werd. De korte filmpjes zijn sinds 1972 in veertig landen waaronder Nederland op tv (bij de VPRO) en in bioscopen vertoond, en Cavandoli won er vele prijzen mee.

Elk fragment begint met de hand van Cavandoli die het mannetje tekent. Dat gaat instemmend neuriënd op pad, maar zijn humeur slaat om wanneer het ziet dat de lijn voor hem in het niets eindigt. Op hoge toon eist het dat zijn tekenaar een wandelpad voor hem maakt, een trap, een zee, of een berg – waar het dan tegenop moet fietsen, zodat het weer woedend begint te mekkeren. Soms stampt het even op de lijn om te kijken of de vloer hem wel houdt (wat soms niet het geval is), en onderweg komt het wisselende obstakels tegen. Een lief, aaibaar bolletje bijvoorbeeld ontpopt zich als een egel met pijnlijke stekels.

De tekenaar is voortdurend buiten beeld aanwezig en grijpt in als er weer nieuwe eisen worden gesteld. Hij tekent voorwerpen, dieren, of vervoermiddelen, zoals een paard dat natuurlijk onmiddellijk op hol slaat. De lijn is wit, de achtergrond bestaat uit één enkele kleur, die al naar gelang de stemming vvan Cavandoli's creatie van wisselt van helblauw, naar rood, groen of grijs.

In het begin tekende Cavandoli alles met de hand, maar later schakelde hij over op de computer. Het getier en gekommandeer wordt al vanaf het onstaan van de cartoon razendknap ingesproken door de Italiaanse nasynchroniseur Carlo Bonomi (héél kort te zien in The making of op deel 2). In sneltreintempo laat hij het figuurtje een soort fantasie-Italiaans spreken, waarvan af en toe wat woorden verstaanbaar doorkomen, maar waarvan ook wel gezegd is dat het lijkt op achterstevoren gesproken Arabisch. Jazzy wijsjes begeleiden de filmpjes die na jaren nog altijd leuk en aanstekelijk zijn.

La Linea 1, 2 en 3. Prijs €22,50 per stuk. Inl. bij DVD Valley, Amsterdam (tel. 020-6183340).