Kamer wil ingrijpen in Darfur

Een Kamermeerderheid wil militair ingrijpen in de Soedanese provincie Darfur. Maar over praktische bezwaren is nog onvoldoende nagedacht, zeggen experts.

De praktische uitwerking, dat interesseert haar niet zo veel. Kamerlid Thea Fierens van de PvdA wil eerst de principiële beslissing nemen: een internationale troepenmacht zou de veiligheid in de Soedanese regio Darfur moeten herstellen als de Soedanese regering er niet in slaagt binnen een maand orde op zaken te stellen. ,,Militair ingrijpen moet je niet uitsluiten, we hadden er eigenlijk gisteren al moeten zitten'', zegt ze. ,,Als in het Amerikaanse Congres al over genocide wordt gesproken, en hier nog niet, dan heb je het voortouw niet meer in handen, terwijl we dat wel altijd hadden.''

Naast Fierens zijn ook VVD'er Geert Wilders (die al schriftelijke vragen stelde over militaire inmenging in Soedan) en D66'er Bert Bakker onder voorwaarden bereid om een internationale troepenmacht naar Darfur te sturen. Het vijftien maanden durende conflict in Darfur heeft volgens schattingen inmiddels het leven gekost aan zeker 30.000 mensen, een miljoen mensen op de vlucht gejaagd en twee miljoen mensen beroofd van voldoende voedsel en medicijnen.

Maar over de praktische uitwerking van militaire inmenging is nog veel onduidelijk. Een woordvoerder van de militaire vakbond AFMP-FNV: ,,Principieel hebben wij geen enkel bezwaar tegen de inzet van Nederlandse troepen in Afrika. Je moet je alleen wel afvragen waar de grenzen liggen van wat de Nederlandse defensie aankan. We zitten nu al in Bosnië, Irak en Afghanistan. Voor Soedan zou het neerkomen op troepen van de landmacht, en ik betwijfel of we daar de capaciteit voor hebben.''

Een woordvoerder van Defensie: ,,In algemene zin kan ik er niks over zeggen, maar we zitten al aardig aan onze tax met de huidige missies waar we aan deelnemen.''

Volgens Defensiespecialist Cees Homan van Instituut Clingendael is er nog een belangrijker bezwaar tegen actieve deelname aan een vredesmacht door Nederland. Maar dat bezwaar geldt eigenlijk voor alle Westerse landen. ,,Het lijkt me een avontuur met grote risico's. Als Westerse landen in Soedan met militairen op de grond zouden zetten, bestaat het gevaar dat de moslims dat in de context zullen plaatsen van de kruistocht tegen de islam. Voor Westerse landen lijkt me deelname dus ongewenst.''

Homan is wel voor een militair ingrijpen in Soedan, maar vindt dat de Afrikaanse Unie een vredesmacht moet vormen, logistiek en financieel gesteund door de Europese Unie en andere Westerse landen. De Afrikaanse Unie heeft onlangs al gezegd dat zij 7.000 man beschikbaar heeft voor een vredesoperatie in Soedan. ,,Nederland zou geld kunnen geven, maar ook een hospitaal kunnen sturen, of een transportvliegtuig'', aldus Homan. Ook andere landen van de Europese Unie zouden dergelijke steun moeten bieden.

Nederland heeft als EU-voorzitter tot nu toe vooral steun uitgesproken aan de lijn die de Afrikaanse Unie in de kwestie Soedan heeft gevoerd. Vorige week maandag gaf de vergadering van Europese ministers van Algemene en Buitenlandse Zaken een verklaring uit waarin nogmaals steun werd uitgesproken voor de lijn die de Afrikaanse Unie heeft ingezet. Ter ondersteuning is 12 miljoen euro vrijgemaakt voor de Afrikaanse Unie.

De Veiligheidsraad droeg Soedan zaterdag op binnen dertig dagen een einde te maken aan de wreedheden in Darfur. Voldoet de regering in Khartoum hier niet aan, dan dreigt internationale actie. De regering in Khartoum verwierp de VN-resolutie, die door de Verenigde Staten werd ingediend.

In een vrijdag verschenen verklaring schrijft het Nederlandse EU-voorzitterschap dat zij ,,het dringende beroep dat op de regering van Soedan is gedaan om onmiddellijk alle toezeggingen van het Gezamenlijk Communiqué van 3 juli na te komen'' ondersteunt.

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken meldt dat vandaag een speciale expert-mission onder verantwoordelijkheid van EU-buitenlandcommissaris Solana naar Darfur zou afreizen om informatie te vergaren over het gebied en de inspanning die de Soedanese regering daar verricht om de veiligheid te herstellen. De missie staat onder leiding van een Nederlander, Piet Feith. Feith zal volgens Buitenlandse Zaken ,,met spoed vaststellen op welke manier de waarnemersmissie van de Afrikaanse Unie, inclusief de vredesmacht, het beste ondersteund kan worden.''

Ook de speciale VN-gezant voor Soedan, Jan Pronk, is in Soedan. Pronk zou vandaag een gesprek hebben met de Soedanese minister van Buitenlandse Zaken, Ismail, over de ontwapening van de Janjaweed troepen.

Volgens Buitenlandse Zaken ontstaat pas als beide missies voltooid zijn en gerapporteerd hebben, een ,,nieuw moment''. ,,Afhankelijk van de informatie waar die missie mee terugkomt, kan nadere invulling worden gegeven aan de VN-resolutie'', aldus de woordvoerder van minister Bot.

FRANSE HULP pagina 4