Zappen om voetballeed te zien

Leedvermaak speelt een belangrijke rol in het zapgedrag van Nederlanders rondom voetbalwedstrijden. Zo keken 1,7 miljoen Nederlanders live via de ARD hoe de verslagen Duitsers het veld verlieten nadat ze voor het EK waren uitgeschakeld door Tsjechië. Bij de dienst Kijk- en Luisteronderzoek (KLO) van de Publieke Omroep noemen ze zo'n piek in het zapgedrag het `leedvermaakpercentage', zegt onderzoeker René van Dammen.

Over het algemeen stijgt het aantal kijkers naarmate Nederland verder komt in een toernooi. Maar wedstrijden op zaterdag worden in de regel minder goed bekeken dan wedstrijden die doordeweeks worden uitgezonden. ,,In het weekend zijn er ook nog wel mensen die andere dingen doen'', zegt Van Dammen. Op zaterdagen wordt wel relatief veel buitenshuis gekeken. Sowieso is het een trend om samen en in kroegen te kijken. ,,Dit is het enige evenement dat nog zoveel Nederlanders bindt.''

Vanavond verwacht de dienst KLO het hoogste aantal kijkers tot nu toe: 11,5 miljoen. Dat komt in de buurt van de bestbekeken wedstrijd aller tijden, de halve WK-finale tussen Nederland en Brazilië in 1998 met 11,7 miljoen mensen. Toen was dat 81 procent van de bevolking van 6 jaar en ouder. KLO verwacht dat dit aantal mogelijk bereikt kan worden als Nederland in de finale van dit EK komt, aanstaande zondag.

Het oranjepubliek is anders dan het gewone voetbalpubliek. Naar de samenvatting van bijvoorbeeld FC Zwolle-Volendam kijken vooral laagopgeleide mannen van middelbare leeftijd. Als Oranje speelt kijken jong en oud, mannen en vrouwen, én hoger opgeleiden.

En waar kijken de Nederlanders na de wedstrijden naar? Het programma Sportzomer van de NOS is tot nu toe de absolute winnaar van de drie EK-rubrieken op TV. Er kijken gemiddeld 1,7 miljoen mensen. Naar Villa BVD van RTL4 800.000 en naar Oranje in Portugal van SBS6 zo'n 300.000. Als Nederland speelt, wordt Sportzomer niet uitgezonden. De voor- en nabeschouwingen die de NOS dan uitzendt, trekken ongeveer vier miljoen kijkers. Op die avonden heeft ook Villa BVD meer kijkers, rond het miljoen. Voor Oranje in Portugal maakt het weinig verschil of Nederland al dan niet speelt.

Wat kregen we door het Oranje-succes allemaal níet te zien deze week? De Publieke Omroep stuurde netjes een lijstje rond met programma's die vervallen door extra EK-journaals. Vooral Nederlandstalige muziek wordt geslachtofferd, zo blijkt. Maandag verviel het programma Rob de Nijs en de zee. Gisteren een muziekspecial rond Henk Damen, eveneens zanger van het Nederlandse lied. Vanavond wijkt Angela & Co voor Nederland-Portugal. En morgen vervalt een special over Marianne Weber.