Ramzan heeft dodelijk speeltje

Ramzan Kadyrov, zoon van de in mei vermoorde pro-Russische president van Tsjetsjenië, voert met zijn eigen militie strijd tegen de rebellen.

Voor de schijnbaar eindeloze stoet voertuigen met zwaar bewapende aanhangers – Kadyrovtsy – heeft Ramzan Kadyrov nauwelijks oog. Hij heeft het te druk met zijn commandanten, slaat ze op de rug, knuffelt ze, geeft ze high-fives en maakt rauwe grappen. Hij lacht voortdurend. Ramzan Kadyrov (27), vice-premier van Tsjetsjenië, leidt zijn omvangrijke privé-militie als een dodelijk speeltje.

Waar zijn mannen naar toe gaan wil Ramzan niet zeggen, ,,Een speciale actie,'' zegt de zoon van de begin mei vermoorde pro-Russische president van Tsjetsjenië, Achmad Kadyrov, terwijl de uittocht uit de bakermat van de Kadyrov-clan, het dorp Tsentoroi, doorgaat. Alles wat kan rijden, van terreinwagens van de politie tot stokoude Lada's, passeert een paar meter onder het heuveltje waarop Ramzan en zijn bebaarde commandanten positie hebben gekozen.

Een speciale actie, dat betekent in Tsjetsjenië meestal onheil. De Kadyrovtsy staan bekend om hun meedogenloze optreden. Hoewel ze zijn opgenomen in de strijdkrachten van het Russische ministerie van Binnenlandse Zaken (MVD), hebben ze lak aan de wet. Volgens mensenrechtenorganisaties draaien ze hun hand niet om voor ontvoeringen en moorden.

Ramzan vertelt trots dat een van zijn commandanten, een beer van een man met een mond vol gouden tanden en een buik als een bierton, onlangs met honderdtwintig man is overgelopen vanuit het legertje van aartsrivaal Aslan Maschadov, leider van het verzet tegen het Russische gezag in Tsjetsjenië. Als teken van innige vriendschap krijgt de commandant een dreun op zijn schouder. ,,Maschadov helpt drugshandelaren,'' zegt Kadyrov. ,,Wij niet, want wij zijn moslims. We zullen iedereen straffen die met drugs te maken heeft.''

Voor wie nog twijfelt, staat het ook op een bord aan de grens van Tsentoroi: ,,njet narkomani'', nee tegen drugsverslaving. Een bord lager staat ,,dood aan terroristen en wahabieten [fundamentalistische moslims]'' te lezen. Het geheel wordt overzien door een portret van president Achmad Kadyrov, Ramzans vader die op 9 mei omkwam bij een bomaanslag. Een kring van tientallen zwaarbewapende manschappen bewaakt het selecte gezelschap op het heuveltje, kalasjnikovs om de schouder, handgranaten in de gordel. De vele vijanden van de Kadyrovs gunnen Achmads zoon, die inmiddels al een stuk of vijf aanslagen op zijn leven achter de rug heeft, van harte een soortgelijk lot.

Ramzan Kadyrov is geen intellectuele hoogvlieger, meer dan het diploma van de middelbare school en een boksdiploma heeft hij niet. ,,Ik ben een vechter,'' vertelt hij daags voor de ontmoeting in Tsentoroi in het luxe kantoor van de boksclub `Ramzan' in Goedermes, de tweede stad van Tsjetsjenië, waar de Kadyrovs erg populair zijn. ,,Ik wil mijn volk dienen. Ik zal de zaken hier op orde brengen en als dat is gebeurd word ik barkeeper.''

Alleen als de dood van zijn vader en die van zijn oudere broer vlak daarna ter sprake komt, toont Ramzan een spoor van emotie. Hij zucht luidruchtig en zegt: ,,Hij was niet alleen mijn vader. Hij was mijn leraar, mijn meester, mijn broer en mijn vriend. Ik voel wat iedereen voelt na de dood van een naast familielid. We zullen proberen af te maken wat hij is begonnen.''

Allereerst wil hij, letterlijk, een einde maken aan Sjamil Basajev, de islamitische krijgsheer die een jihad voert tegen de Russen en de `Tsjetsjeense verraders'. Basajev houdt zich met zijn troepen verborgen in het Kaukasusgebergte en voert van daaruit geregeld dodelijke aanvallen uit op Russische doelen en op de mannen van Ramzan. ,,Hij is lid van Al-Qaeda,'' zegt Ramzan. ,,En hij is niet alleen onze voornaamste vijand, hij is de voornaamste vijand van Rusland en van de hele wereld.''

Hoewel Ramzan kort na de dood van zijn vader werd benoemd tot vice-premier, herhaalt hij niet de ambitie te hebben in diens voetsporen te treden als president. In plaats daarvan steunt hij de kandidatuur van de huidige Tsjetsjeense minister van Binnenlandse Zaken, Aloe Alchanov, voor de presidentsverkiezingen in augustus – de favoriet van de Russische president Poetin, trouw aanhanger van de Kadyrovs en dus vrijwel zeker van de overwinning. Ramzan: ,,Hij is een rechtgeaarde Tsjetsjeen. Hij houdt van zijn volk en hij zal Tsjetsjenië beschermen tegen misdadigers.''

Dat velen Ramzan en zijn mannen juist beschouwen als de misdadigers tegen wie Tsjetsjenië beschermd moet worden, lijkt hem niet te deren. Hij weet zich gesteund door het machtige Moskou, dat uit puur onvermogen om de orde echt te herstellen gedwongen is een beroep te doen op de Kadyrovtsy.

Het Russische leger heeft zich goeddeels teruggetrokken. De Russische MVD-troepen vertonen zich het liefst zo min mogelijk op straat, waar ze grote risico's lopen. En dus kunnen de Kadyrovtsy vrijelijk hun strijd met ,,separatisten en bandieten'' uitvechten.

Van Ramzan mogen de Russen overigens wel helemaal vertrekken. ,,We zijn Vladimir Poetin dankbaar voor zijn activiteiten,'' zegt Kadyrov, ,,maar nu zijn we sterk genoeg om ons land zelf op orde te brengen. Laat de [Russische] soldaten terugkeren naar hun gezinnen, zodat zij ons niet meer hoeven te haten.''