Miljoenen wapens bedreigen Irak en regio

Tijdens en na de oorlog in Irak zijn 8 miljoen lichte wapens, en misschien miljoenen meer, in handen van particulieren terechtgekomen, waardoor de stabiliteit van Irak en de regio jarenlang in gevaar zal zijn. Dat staat in een studie van het Instituut voor Hogere Internationale Studies in Genève, het Jaarboek 2004 over lichte wapens, die vandaag is uitgekomen. Het is het derde dergelijke jaarboek van het instituut. Onder lichte wapens valt volgens het rapport alles van pistolen via machinegeweren tot kleine mortieren en draagbare antitankwapens.

,,Wat een typische gewapende Midden-Oosterse maatschappij was, is een van de zwaarst gewapende plaatsen in de wereld geworden'', aldus de studie. ,,Deze publieke voorraad [..] is een belangrijk element in Iraks sociale en politieke problemen.''

Tijdens en na de Amerikaans-Britse invasie zijn de Iraakse troepen en andere strijdgroepen niet verslagen en ontwapend maar weggesmolten. Hun wapens hebben de soldaten en strijders behouden of op de zwarte markt verkocht.

De Amerikanen en Britten hebben volgens de studie ,,te weinig, te laat'' daartegen gedaan. De staatswapenvoorraden waren al leeggeplunderd toen zij deze onder hun controle wilden stellen. Latere pogingen burgers te ontwapenen kwamen niet van de grond. Rebellen die tegen de buitenlandse aanwezigheid en de door hen gesteunde Iraakse autoriteiten actief zijn, kunnen daardoor putten uit een omvangrijke wapenvoorraad. Volgens het rapport betekent Iraks centrale lokatie dat daarnaast veel wapens zullen terechtkomen in de buurlanden, met alle gevaren voor de stabiliteit van dien.

De oorlogsplanners, aldus de studie, hadden zich geconcentreerd op Iraks massavernietigingswapens, en geen rekening gehouden met deze ontwikkeling. Daardoor bepalen misdadigers, milities, guerrillastrijders en gewone Irakezen nu de vooruitzichten op vrede en stabiliteit. Wapenbezit heeft niet alleen de guerrilla maar ook de criminaliteit tot grote hoogten opgezweept. Daardoor is sociale wanorde ontstaan die een belangrijke hindernis blijft voor herstel van het wettelijk gezag.