Hup Holland

Vorige week heb ik op deze plaats mevrouw Rita Verdonk, minister van Integratie, valselijk beschuldigd. Ik dichtte haar toe dat ze van plan was geweest, immigranten of allochtonen te testen op hun mate van integratie, het resultaat daarvan een in vignet weer te geven, waarna ze dit zichtbaar zouden dragen. Dat leek me een krankzinnig idee. Gelukkig is de waarheid anders. Hierbij mijn verontschuldigingen.

Wat is dan de waarheid? Begin dit jaar heeft de Stichting voor Economisch Onderzoek in opdracht van de minister bestudeerd of het mogelijk is, om met de zogenoemde vignettenmethode de mate van integratie van allochtonen in de Nederlandse samenleving vast te stellen. Het nieuwsbericht in deze krant van 1 maart bevat een fictief voorbeeld. `Het 19-jarige meisje Fouzia dat een MBO-studie volgt, draagt een hoofddoek en heeft een bijbaan. Ze kijkt graag naar Goede Tijden Slechte Tijden, maar ook naar soaps op de Arabische zenders. Ze leest de Metro. Autochtone vriendinnen heeft ze niet, ze is ook geen lid van een autochtone club of vereniging. Hoe geïntegreerd is Fouzia?' Op deze vraag moeten experts en leken, gewone Nederlanders, het antwoord geven. Het lijkt me een soort juryprocedure.

In lijn 3 zag ik een ongeveer 19-jarig meisje, oranje hoofddoek en oranje oorhangers, verdiept in de kleurenbijlage van de Volkskrant over het 'bijneuken in de zomervakantie'. Na drie haltes had ze de verhandeling uit. Ze pakte de gewone krant van haar oranje rok. De voorpagina opende met de resulaten van een onderzoek dat de krant in opdracht had laten uitvoeren. Nederland ziet moslim niet staan was de kop. Dat nieuws sloeg ze over. Ze begon aan de voorbeschouwing van de wedstrijd Nederland-Zweden.

Dit alles heb ik gezien, in de multicultureelste tram van Amsterdam, de dag voor die gedenkwaardige waarop de mannen van Dick Advocaat de Zweden versloegen (346 jaar nadat admiraal Wassenaar van Obdam en zijn dappere matrozen in de Sont hetzelfde hadden gedaan). Nooit gedacht dat ik de naam van onze beroemde trainer nog eens in een column zou opschrijven. Hoe, vraag ik me af, ziet mijn integratievignet eruit, vergeleken met dat van mijn oranje, gehoofddoekte medepassagiere? Naar Goede Tijden Slechte Tijden kijk ik ook al niet.

Het vignettenplan is van de baan. Het probleem van de integratie blijft, niet alleen in Nederland. Gisteren heeft president George W.Bush de vergadering van de NAVO in Istanbul toegesproken. Hij sprak de hele wereld toe, zoals dat een wereldleider betaamt. Maar in de markantste passages had hij het vooral over de volken van het Midden-Oosten die zich met hulp van het vrije Westen van hun achterlijke dictatuur moeten ontdoen. Dat is ook mogelijk als de islam hun godsdienst is. De islam is even respectabel als andere godsdiensten. Het gaat niet om een religie maar om de manier waarop vrijheid en menselijke waardigheid in een staat gewaarborgd worden. Turkije, een democratie en een land waar de islam de overheersende godsdienst is, hoort in de Europese Unie, zei hij zonder poespas. Ik ben het met hem eens, sinds Turkije de doodstraf heeft afgeschaft. Maar nu het misschien de hoofddoekjes gaat verbieden, begin ik weer te twijfelen. Ik keek en luisterde naar Bush op CNN, ik heb er geen seconde van gemist. Dat was niet de Bush die ik gewend ben. Soms leek het wel of daar een ouderwetse, linkse intellectueel aan het woord was. Maar dan ook weer niet.

Wat zou het Nederlandse televisienieuws van deze toespraak gemaakt hebben? Niets. Daar was de gebruikelijke deskundigheid over mensen die wel of niet ziek waren en dan wel of niet terecht hun uitkering kregen, en was het onterecht, dan moesten ze 30 procent minder krijgen. Voorstel tot nieuwe verdeling van de opbrengst van de motorrijtuigenbelasting, ook in percentages. En het ziekteverzuim met 20 procent gestegen op dagen dat Oranje voetbalt! Bezoek aan restaurants met zoveel procent gedaald, maar cafébezoek weer toegenomen. Allemaal belangrijk, ik onderschat het niet. Maar geen Bush. Niet te geloven wat er in Nederland gebeurt als Irak een soort onafhankelijkheid krijgt en de machtigste man ter wereld zijn beste rede houdt.

Mijn column van vorige week gaat niet in het bijzonder over de vignetten waarvan ik de betekenis verkeerd heb begrepen, maar over de sluimerende paniek die zich hier in het openbare leven vestigt. Bush – dat vind ik de beste passage uit zijn rede – waarschuwde het Westen: we moeten ons hier niet neerleggen bij het inzicht dat een botsing van beschavingen – naar de bestseller van Samuel Huntington, The Clash of Civilizations – onvermijdelijk zou zijn. Het is wel een grote stap, maar ik dacht aan de afscheidsrede van de Nederlandse historicus Pieter Geyl over ,,de vitaliteit van de westerse beschaving'', gehouden op 31 mei 1958, in de somberste tijd van de Koude Oorlog, toen het Westen ook aan zichzelf twijfelde.

Vanmorgen toch nog even naar de radio geluisterd, voor alle zekerheid, om te horen of er nog iets over Bush, de islam en Turkije gezegd werd. Een onderzoek had uitgewezen dat ,,meisjes op steeds jonger leeftijd alcohol drinken'', zei de nieuwslezer. Bij het stappen op je twaalfde het al op een zuipen te zetten is niet ongewoon, begreep ik. Mevrouw Hirshi Ali door rappers met de dood bedreigd.

De uitslag van nog een enquête: deze column wordt door 0,6 procent van de lezers van de slijpsteen voor de geest gelezen. De rest: moslim, katholiek, godloochenaar, bruin, wit, zwart, alles tussen de vier en honderdveertien, zit met een oranje hoedje op naar de televisie te kijken. Als we verliezen, landgenoten: niet gaan demoniseren! Geen kogelbrieven, en voor deze ene keer: niet zeggen wat je denkt.