Code nodig voor bestuur pensioenen

Pensioenfondsen moeten hun werkwijze ingrijpend moderniseren. Minister De Geus van Sociale Zaken wil dat fondsen formeel verantwoording afleggen aan hun achterban.

De verantwoording en meer invloed van werknemers en gepensioneerden moeten worden geregeld in een code voor goed bestuur, waarover de pensioenfondsen in eigen kring overleggen. De Geus riep de pensioensector vanmiddag in een besloten bijeenkomst op haast te maken. ,,U heeft veel in handen, maar u kunt ook heel snel veel verliezen.''

Negen van de tien werknemers sparen via hun werkgever voor een pensioen, bovenop de AOW. De pensioenfondsen beheren meer dan 500 miljard euro vermogen. De afgelopen twee jaar kampen de pensioenfondsen, door een drastische verslechtering van hunfinanciële positie, met versobering van uitkeringen, scherp stijgende premies en groeiende onrust onder gepensioneerden, die tot uiting komen in een stijgend aantal rechtszaken.

De voorgestelde code is geënt op onder meer de code-Tabaksblat voor ondernemingsbestuur van eind 2003. Deze code beoogt dat bedrijven meer openheid geven en beleggers meer invloed krijgen.

De plannen voor de pensioenfondsen zijn een breuk met de huidige praktijk, waarin toezicht van belanghebbenden, zoals gepensioneerden, op de besturen ontbreekt. In de besturen van pensioenfondsen zijn werkgevers en werknemers de dominante beslissers. De fondsen die voor bedrijfstakken werken, zoals de zorg en de bouwnijverheid, houden bijvoorbeeld gepensioneerden als aparte groep belanghebbenden buiten de besturen. Gisteren kondigde pensioengigant ABP (ambtenaren en leraren) plannen aan voor de invoering van een nieuwe, aparte raad, inclusief ouderen, die toezicht houdt op het ABP-bestuur.

J. Wintermans (adviesbureau Boer & Croon) en jurist S. Schuit (advocatenkantoor Allen & Overy), die de bestuurspraktijk van de pensioenwereld voor het ministerie van Sociale Zaken hebben doorgelicht, constateren dat toezicht door bijvoorbeeld een raad van commissarissen ontbreekt. Grote ondernemingen hebben dat wel.

Zij stellen voor dat een pensioenfondsbestuur de overlegraad van werknemers en gepensioneerden jaarlijks om goedkeuring voor het gevoerde beleid vraagt. Twintig procent van de grote pensioenfondsen (meer dan 10.000 deelnemers) mist zo'n overlegforum, bij kleinere fondsen is dat percentage 40. Schuit en Wintermans willen verder dat de overlegraad bij ernstige twijfel bij de rechter een onderzoek kan vragen naar het beleid van het fonds.

Verder willen Schuit en Wintermans de invloed van CAO-onderhandelaars van werkgevers en werknemers in besturen van grote pensioenfondsen beperken. Zij mogen niet meer dan een minderheid in het bestuur vormen. In de jaren '90 hebben de CAO-partijen de pensioenpremies onder invloed van de hoge beurskoersen vaak lager vastgesteld dan de kostprijs van het pensioen. Dit is, met de sluipende beurskrach, een belangrijke oorzaak van de malaise.

LEG DE LAT HOOG: pagina 20