Anastasia niet langer welkom in Rusland

De Russische douane houdt niet meer van Nederlandse bloemen. Een piepkleine mug nestelde zich in een partij fuchsia's, reden voor een importverbod. ,,Een buitensporige reactie.''

Kweker Teunis Oomen kijkt peinzend over zijn bloemenzee. Hij staat in zijn kas in het Gelderse Zuilichem en vertelt over de Anastasia, een witte chrysant waarmee hij zijn brood verdient. Een lange rij chrysanten staat klaar om geoogst te worden. In dozen verpakt worden de bloemen naar de veiling gebracht. Daar beginnen ze aan hun reis naar Rusland. ,,Gelukkig is het een sterke bloem, dat moet ook wel als ze een week in de vrachtwagen onderweg zijn. Tot nu toe is de Anastasia goed voor mij geweest.''

De kweker heeft een probleem. De witte pluischrysant Anastasia wordt in het gehucht aan de Waal speciaal voor de Russische markt geteeld. Met zijn 2,6 hectare is Kwekerij 't Hoekske de grootse Nederlandse kwekerij van deze chrysant. Rusland sloot maandag zijn grenzen voor alle Nederlandse bloemen en planten.

Ruim 100.000 bloemen per week brengt kweker Oomen naar de veiling. Dat is ongeveer 20 procent van het totale aantal Anastasia's dat er in Nederland wordt geteeld. Maandag kreeg de kweker nog 36 cent per bloem. Na het sluiten van de grens door de Russische douane is de prijs gezakt tot 23 cent. Op de bloemenveiling in Aalsmeer was het prijsverlies 30 procent. In het Westland, waar dezelfde soort chrysant een half uur later op de klok kwam, was de prijs al gehalveerd.

De Trips California is een klein insect dat in alle Nederlandse kassen voorkomt. Het beestje bijt zich in en maakt een holletje onder de kelk. De meeste bloemen kunnen hier, mits er niet te veel zijn, tegen. De schade aan de plant is beperkt.

,,Als het lang gaat duren...'', Oomen valt even stil, ,,daar moet ik me nu nog maar niet druk over maken. Het is pas twee dagen. Wie weet wanneer ze de grens weer opengooien? Als het verbod over vier weken nog bestaat, dan heb ik een heel groot probleem.''

Om de kweek van de Anastasia te kunnen volhouden moet er in de zomer een gemiddelde prijs van 30 eurocent per bloem op de veiling worden betaald. In de winter, als de teelt met duur kunstlicht op peil wordt gehouden, moet de kweker 45 cent per bloem ontvangen om uit de kosten te komen. Als de prijzen zo scherp dalen ligt het doemscenario van het doordraaien op de loer. Onder een bepaalde prijs worden de bloemen niet verkocht maar vernietigd. De kweker krijgt dan niks.

De kans dat de trips op de chrysanten uit Zuilichem zit, is klein. De tweewekelijkse gifdouche doodt de beestjes wel. De Anastasia heeft veel meer te duchten van spint.

Gelaten ondergaat de teler dan ook het in zijn ogen onrechtvaardige en onredelijke importverbod. ,,Die beestjes komen overal voor. Ze horen er niet op te zitten, maar toch. Op zich zijn die beestjes echt geen reden om de bloemen te weren.''

,,Het is een volledig overtrokken en buitensporige reactie van de Russen'', vindt ook J. Lanning van het hoofdbedrijfschap HBAG. Hij verdenkt de Russen ervan de grens om handelspolitieke redenen te hebben gesloten voor de Nederlandse verkoopflora. De beestjes reisden wel vaker mee met een zending bloemen ,,maar dat gaf nooit eerder problemen''. De zuidelijke Krashnodar-regio waar de trips zijn gevonden produceert zelf op bescheiden schaal bloemen. Mede daarom is het een officiële eis dat er geen trips op die planten zit.

Met een aandeel van 70 à 80 procent domineert Nederland de Russische bloemenmarkt. En de groeiende Russische markt wordt steeds belangrijker voor de telers. Nu al zijn de verkopen daar groter dan de export naar de Verenigde Staten.

Er bestaat, volgens Lanning, wrijving tussen de Nederlanderse exporteurs en de Russische douane over de afdracht van de invoerrechten. ,,Maar dat heeft niks te maken met die beestjes.'' Het blijft gissen naar het waarom van het plotselinge importverbod. ,,Mogelijk dat er een interne Russische machtsstrijd aan ten grondslag ligt'', zegt ook R. Kroon. Hij beheert de Russische portefeuille voor een grote bloemenexporteur. Voor de exporteurs is de grenssluiting een dure aangelegenheid. Per dag stuurt de sector voor ongeveer 0,5 miljoen euro aan handelswaar naar Rusland. Dat zijn vijftien vrachtwagens vol bloemen en planten. ,,Dit Russische geintje kost ons tussen de 50 en 100.000 euro per dag aan omzet.'' Het zijn niet alleen chrysanten die worden geëxporteerd. Rozen en lelies zijn ook gewild in Rusland.

Voor exporteurs uit Ecuador, Colombia en Israël is het importverbod een buitenkans. Zij kunnen proberen in het gat te springen dat is ontstaan. Maar, zo zegt Oomen bij zijn witte chrysanten: ,,De Anastasia's die ik kweek zijn toch echt beter. Als ik er niet allergisch voor was, dan stond mijn huis vol.''