NDT III danst tegen de tijd in droevig `Far too close'

Met het voortschrijden van de tijd lijken de levensvragen van choreograaf Jiri Kylián (1947) een steeds prangender karakter te krijgen. Het antwoord op de vraag waarom we eigenlijk geboren worden, vertaalt hij de laatste jaren soms in een choreografie waarin de tristesse nog net overmeesterd wordt door de schaterlach: Birth-Day uit 2001 is er een voorbeeld van. Maar in het programmaboekje van Far too close zegt Kylián: ,,In any case all our moves (emotional and physical) leave deep wrinkles in our hearts''. Van die droevige `rimpels' is Far too close een mooi voorbeeld. Vorig jaar ging deze NDT III-productie in première in Japan, dat na Tsjechië en Nederland inmiddels beschouwd kan worden als Kyliáns derde vaderland. Hij is er artistiek directeur van het Saitama Arts Theatre en het land heeft zijn werk sterk beïnvloed. Zen heeft zijn intrede gedaan.

Far too close speelt zich af in wat je een Zen-tuin zou kunnen noemen. Op de meditatieve tonen van componist Dirk Haubrich bewegen Sabine Kupferberg en Egon Madsen met kleine, minimale bewegingen die gezien hun leeftijd optimaal zijn. Het podium is bezaaid met rozenblaadjes als, uiteraard, het symbool voor de liefde.

De choreografie lijkt een ode aan Kupferberg, die op het podium ziek van de liefde, dissociërend van verdriet en woede vecht met de tijd die alle wonden moet laten helen. Op de geluidsband fluistert ze in haar moedertaal Duits dat ze naast de tijd loopt, dat ze doordraait, dat ze 's ochtend emotieloos naast `hem' ligt. Amechtig herhaalt ze telkens opnieuw haar verhaal.

Kylián geeft de dissociatie verder vorm door een exacte replica c.q. pop van Kupferberg op een stoel te zetten, en de echte Kupferberg haar eigen woorden te laten nasynchroniseren. Af en toe vallen pop en danseres in houding samen. Op de achtergrond speelt de man (Madsen) als veroorzaker van alle ellende zijn rol als `schuldige'. Als ultiem beeld sleept Kupferberg de pop annex alter ego achter zich aan, zich een weg banend door de rozen.

Far too close is wat je in het Engels zo mooi noemt `heart felt'. Een kleinood van therapeutische melancholie. Bovendien past de mimische choreografie precies bij wat de senioren van het Nederlands Dans Theater het beste kunnen: simpelweg er langzaam zijn. Toen Mats Ek vorig jaar Tulips maakte en de dansers moesten bewegen alsof ze virtuoze twintigers waren, knaagde dat aan het bestaansrecht van de projectgroep NDT III. Kylián snapt de rimpels en de stramheid perfect, en geeft met zijn (en met Kupferbergs) Fingerspitzengefühl een poëtische levensles van de liefde.

NDT III: Kylián-programma met Far too close (Nederlandse première); Birth-Day; When time takes time. Gezien 25/6 in het Lucent Danstheater, Den Haag. Nog te zien in Lyon, 13 en 14/9. Inl. 070-8800100 of www.ndt.nl