Vrachtwagen schiet zelden door rem

Ongelukken zoals in Kerkrade komen in Nederland maar zeer zelden voor. Vrachtwagens zijn meestal goed onderhouden en het land is vlak.

Het komt regelmatig voor in ontwikkelingslanden met oude, overbeladen en slecht onderhouden vrachtwagens, dat trucks door hun remmen gaan en ongelukken veroorzaken. Soms met zoveel slachtoffers dat ze zelfs in Nederland de kranten halen. Zoals vorig jaar op Java, waarbij 54 doden vielen, voornamelijk kinderen, waarna de chauffeur wegvluchtte. Of in 1999 in Rwanda met 33 doden en in datzelfde jaar in Mexico-Stad met vijftien doden.

Een ongeluk zoals vrijdagmiddag gebeurde in Kerkrade, waarbij een vrachtwagen zich in een winkel boorde, is in het vlakke Nederland zeer uitzonderlijk. Maar ook in de rest van Europa leiden remproblemen zelden tot zware ongelukken. Het meest recent is het ongeluk in het Belgische Stavelot in 1998, waarbij twee doden vielen. Een vrachtwagen met defecte remmen boorde zich in een huis waarna brand ontstond. Ook hier, net als in Kerkrade, kon de vrachtwagen niet meer uitwijken aan het eind van een helling. Voor een zwaarder ongeval in Europa moeten we teruggaan naar 1994 in Andorra, waar negen doden vielen bij een ongeval met haperende remmen bij een vrachtwagen.

Vrachtwagenremmen worden meestal met lucht aangestuurd, dit in tegenstelling tot personenauto's die een hydraulisch remsysteem hebben (met vloeistof). Het grote verschil met personenauto's is echter dat het remsysteem omgekeerd werkt: als de chauffeur op het rempedaal trapt, wordt de druk in het remsysteem verminderd waarna de remmen worden aangezet. De luchtdruk wordt geleverd door de motor van het voertuig. Als de druk volledig wegvalt, worden de remmen geblokkeerd. Dit systeem, dat in principe zeer veilig is, is anders dan bij personenauto's, die bij het wegvallen van de hydraulische druk niet meer kunnen remmen. Omdat zoiets bij een beschadiging van de remleiding kan gebeuren, is het remsysteem bij personenauto's dubbel uitgevoerd, meestal diagonaal gescheiden. Daarnaast is er een mechanische handrem.

Bij vrachtwagens worden de remsystemen ook meervoudig uitgevoerd, maar in verband met het grotere aantal wielen, meestal in kringen. Daarnaast is er een parkeerrem en vaak een zogeheten retarder, een motorrem die de snelheid al aanzienlijk kan terugbrengen.

Volgens TNO Wegtransportmiddelen komen remdefecten bij vrachtwagens niet zozeer voor bij de remleidingen, maar vooral bij de remmen zelf. Vrachtwagens zijn nog grotendeels voorzien van trommelremmen. Door op een lange helling niet op de motor maar langdurig met de remmen zelf te remmen, kunnen deze ten slotte verbranden. Ook kunnen de remschoenen door slecht remmateriaal of door een slechte remtechniek – altijd heel zwak remmen – gaan verglazen, waarna ze onvoldoende remkracht kunnen leveren.

Een vrachtwagenchauffeur die bemerkt dat zijn remmen weigeren, kan proberen met de retarder de snelheid zover mogelijk terug te brengen. Ook terugschakelen naar een lage versnelling is een mogelijkheid. Wellicht heeft de Duitse chauffeur dat nog gedaan. Maar een lading van dertig ton staal breng je zonder rem niet tot stilstand. In de Ardennen zijn aan het einde van lange afdalingen vaak zand- en grindbakken aangebracht voor een noodstop. In een stad behoort zo'n voorziening niet tot de mogelijkheden.