Ronde verder, trauma kwijt (Gerectificeerd)

Na vier mislukte strafschoppenseries heeft Oranje eindelijk weer een duel gewonnen na penalty's. Met dank aan doelman Edwin van der Sar.

Voetbalminnend Nederland had twaalf jaar last van het `Ullevi-syndroom', genoemd naar het stadion in Gotenburg waar Marco van Basten op het EK in 1992 de beslissende strafschop miste in de halve finale tegen Denemarken. De huidige spelers van Oranje gingen veel minder gebukt onder de `Hollandse ziekte' dan de supporters, vertelden ze zaterdagavond na het winnen van de strafschoppenserie tegen Zweden. Doelpuntenmaker John Heitinga: ,,Ik was een jaar of acht toen Van Basten die pingel miste en herinner me het nog goed. Maar ik heb er nooit wakker van gelegen. Dat deed ik pas als ik er zelf een miste in de jeugd en dat gebeurde bijna nooit.'

Het verhaal van Heitinga past in het beeld dat zijn ploeggenoten opriepen na het bereiken van de halve finale. Natuurlijk wisten ze dat het Nederlands elftal ook in 1996, 1998 en 2000 werd uitgeschakeld na verloren strafschoppenseries, maar een trauma hebben ze er niet aan overgehouden. Laat staan dat ze wakker lagen van alle schrijvers en psychologen die zich in Nederland het hoofd hebben gebroken over het Ullevi-syndroom. ,,Alle boeken over penalty's kunnen de prullenbak in', wist reserve Pierre van Hooijdonk. De penaltyspecialist mocht als bankzitter niet in actie komen.

Arjen Robben, Roy Makaay en Ruud van Nistelrooy waren wel basisspeler én doelpuntenmaker. Ze hadden nog nooit een EK of een WK gespeeld. Ze schoten de bal, net als de debuterende Heitinga, onberispelijk in. Robben benutte de zesde en beslissende strafschop. Hij had er als prof nog nooit een genomen.

Twee broekies van 20 jaar die voor een miljoenenpubliek het hoofd koel hielden: dat moet je maar kunnen. Heitinga: ,,Ik had veel vertrouwen, ook omdat we in de verlenging een paar keer door het oog van de naald waren gekropen. Maar de wandeling naar de stip voelde even lang als van Hoofddorp naar Amsterdam', zei de Ajacied die na afloop meteen een opbeurend sms'je stuurde naar zijn ongelukkige clubgenoot Zlatan Ibrahimovic. De Zweed miste de derde strafschop voor zijn land; hij schoot de bal hoog over.

Van de vijf Nederlandse doelpuntenmakers behoorde alleen Michael Reiziger tot de `net-niet-generatie' van de verloren voetbaljaren. De rechtsback was zaterdagochtend tijdens de teambespreking ,,zo stom geweest' zijn hand op te steken toen bondscoach Dick Advocaat vrijwilliggers had gevraagd voor een mogelijke strafschoppenserie. [Vervolg PENALTY'S: pagina 15]

PENALTY'S

'Als je mist ga je alle boeken in'

[Vervolg pagina 1] Michael Reiziger bleek koelbloediger dan gedacht

,,Als je mist ga je alle boeken in. Als je raak schiet ben je gewoon één van de vijf. Ik voelde een enorme opluchting, want de hele wereld kijkt toe.'

Ruud van Nistelrooy was aangewezen als eerste schutter. De penaltyspecialist van Manchester United wilde zijn verantwoordelijkheid niet uit de weg gaan. ,,Ik dacht bij de aanloop heel even: `het zal toch niet weer misgaan'. Ik had daarvoor goed naar de stip gekeken of er geen los gras aan zat. Ik wilde niet hetzelfde meemaken als David Beckham', refereerde hij aan de Engelse aanvoerder die vorige week bij zijn gemiste penalty tegen Portugal een kluit kalk de lucht inschoot. De bal ging toen hoog over.

Roy Makaay was de laatste Nederlander in de serie van vijf. Hij was vlak voor het einde van de reguliere speeltijd ingevallen, juist vanwege zijn specialiteit. De spits van Bayern München mocht niet missen, anders zou Zweden zijn doorgegaan naar de halve finale. De koele kikker maakte zijn faam waar en schoot de bal na een schijnbeweging beheerst in de linkerhoek, waar Phillip Cocu een paar minuten eerder tegen de paal had geschoten. Deze recidivist had op het WK in 1998 ook al een strafschop gemist; in de verloren halve finale tegen Brazilië.

De misser van Cocu had dit keer geen uitschakeling tot gevolg. Hij werd gered door de doelman die in de noodlottige voetbaljaren 1996, 1998 en 2000 minder strafschoppen had gestopt dan zijn ploeggenoten hadden gemist. De redding van Edwin van der Sar op het laatste EK – hij stopte vier jaar geleden in de halve finale een penalty van de Italiaan Paolo Maldini – is in de vergetelheid geraakt door het missen van vijf Nederlandse strafschoppen in dezelfde wedstrijd. `Van der Sar is geen penalty killer', zeiden de critici die een pleidooi hielden voor een invalbeurt van Sander Westerveld, de derde doelman van Oranje, wél een keeper die geregeld een penalty tegenhoudt.

Wat de critici niet wisten, was dat Van der Sar zich speciaal heeft voorbereid voor dit EK. Hij heeft alles gelezen wat er te lezen valt over de beoogde strafschoppennemers bij de tegenstanders. Hij had op de dag van de wedstrijd tegen Zweden een cd-rom met nuttige informatie gekregen van keeperstrainer Joop Hiele. Hij stelde zich ook anders op. `Het ijskonijn', zoals hij weinig vleiend wordt genoemd, toonde zich nu een treiterende sportman die zijn opponent in woord en gebaar uit zijn concentratie probeerde te halen. Met succes.

Nadat de vierde strafschop van Zweden via de lat en zijn rug over de doellijn was gerold, wist Van der Sar de vijfde strafschop van aanvoerder Olof Mellberg te keren. Hij koos de goede hoek en wees met een priemende vinger in de richting van fysiotherapeut Leo Echteld, die hem psychologisch had gesteund voor zijn herexamen en hem geadviseerd zou hebben bij de laatste penalty voor de linkerhoek te kiezen. Vervolgens rende Johnny Heitinga het veld op, in de veronderstelling dat de strijd beslist was. Het stond pas 4-4 en Nederland had de nastoot. Er was geen lijstje; de spelers moesten het onderling uitmaken.

Arjen Robben liep zelfverzekerd naar de stip en schoot Nederland na een korte aanloop en een zuiver schot naar de halve finale. Hij werd bedolven door de halve selectie; de andere helft wilde Van der Sar bedanken. Met zijn oranjeharige zoontje Joe in de arm liep deze `redder des vaderlands' een ereronde over het veld. ,,Ik verkeerde in een roes. Ik wist dat het nu moest gebeuren. Dit is echt een bevrijding, voor mij en voor de hele ploeg.'

JOE VAN DER SAR: pagina 18

Rectificatie

Strafschop

De foto bij het artikel Ronde verder, trauma kwijt (pagina 1, 28 juni) is niet die van Arjen Robbens beslissende strafschop tegen Zweden. Getoond wordt de door Johnny Heitinga benutte penalty.